ופרשתי את רשתי עליו ונתפס במצודתי, והבאתי אותו בבלה ארץ כשדים, ואותה לא יראה ושם ימות. ופרשתי את רשתי עליו. חז"ל זאָגן, אַזוי ווי מיר האָבן ערקלערט, לאָמיר לייענען די לשון פון רש"י: אַ מערה איז אים געווען פון זיין הויז ביז די ערבות יריחו, און ער איז אַרויסגעגאנגען דורך די מערה. וואָס האָט געטאָן דער הייליקער באָרוך הוא? ער האָט געבראכט אַ הירש פאר דעם חיל פון די כשדים, און ער איז געגאנגען פאר זיי אויף דעם דאך פון די מערה, און זיי האָבן אים נאָכגעיאָגט. ווען צדקיהו איז אַרויסגעגאנגען פון די מערה ביי ערבות יריחו, האָבן זיי אים געזען אַרויסגיין און האָבן אים געכאפט. דאָס איז אַ זאך וואָס האָט קיין אנדער ערקלערונג נישט, נאָר צו זאָגן אז דער אייבערשטער האָט אים אויסגעשפרייט אַ נעץ. ווייל טאקע אַזאַ צוזאמענטרעף, אז פונקט זיי יאָגן נאָך אַ הירש און פונקט זיי קומען אָן צום פּתח פון די מערה און פונקט דעמאָלט קומט ער אַרויס, דאָס איז אַ צוזאמענטרעף וואָס אָן קיין שום ספק דריקט אויס אַן אויסשפּרייטן פון אַ נעץ וואָס דער הייליקער באָרוך הוא האָט אויסגעשפרייט צו צדקיהו פאר זיין אויסמיידן אַזוי ווי מיר האָבן געזען פון די מעשים פון דעם פאָלק. און אויף דעם זאָגט ער והבאתי אותו בבלה ארץ כשדים ואותה לא יראה. אין אמת'ן אריין נעמט אריין דער פסוק אַ פּאראדאָקס, ווייל אויב ער וועט קומען קיין ארץ כשדים, ווי אזוי זאָגסטו אותה לא יראה? דו קענסט זאָגן אויף דעם פאָלק וואָס האָט אַרויסגעטראָגן אַ שלעכטע רעדע אויף דער ארץ, נשבעתי, זאָגט דער אייבערשטער, אם יראוה. וואָס מיינט דאָס? זיי וועלן שטארבן אין דער מדבר, זיי וועלן נישט זען די ארץ. פארקערט אָבער, יענע וואָס זענען אריינגעקומען אין דער ארץ, זיי ירשענען זי און זיי זעען זי אויך. אָבער ווי אזוי איז מעגליך אז איך זאָל ירשענען די ארץ און נישט זען זי? איך וועל גלות גיין קיין בבל און נישט זען זי? דאָס איז אַ פּאראדאָקס. חז"ל זאָגן אז דאָס איז נאָך נישט געווען פארשטענדליך, אָבער בפועל צום סוף האָט נבוכדנצר עס אים ערקלערט. ווייל וואָס זיי האָבן אים געטאָן, האָבן זיי אים בלינד געמאכט. און דורך דעם וואָס זיי האָבן אים בלינד געמאכט, איז מקויים געוואָרן דאָ אז והבאתי אותו בבלה ארץ כשדים, און פון דער אנדער זייט לא יראה אותה. ער איז סיי געבראכט געוואָרן אַהין און סיי האָט ער עס נישט געזען. און פארוואָס? ווייל דאָרט האָבן מיר געזען אין ריבלה אין ארץ חמת, שטייט אז ער האָט מיט אים גערעדט משפטים, שטייט אז ער האָט אים געזען עסן אַ לעבעדיקן קראָליק און איז געגאנגען דערציילן דאָס, און נאָך דעם האָט ער מיט אים גערעדט משפטים און האָט אים בלינד געמאכט די אויגן און האָט געהרג'עט זיינע קינדער. יאָ, אלץ דאָס, ער האָט געהרג'עט זיינע קינדער פאר זיינע אויגן און דערנאָך האָט ער בלינד געמאכט זיינע אויגן. דערנאָך האָט ער אים געבראכט קיין בבל, אַזוי ווי עס ווערט געבראכט אין ספר מלכים, אין ספר ירמיהו, אַזוי ווי מיר האָבן געלערנט, ווער עס וויל זאָל דאָס הערן אין די שיעורים דאָרט.
דער מלבי"ם זאָגט, ופרשתי רשתי עליו, זאָגט דער מלבי"ם דאָס איז דער צווייטער משל אויף דעם צודעקן פון די פּנים און אויף דעם וואָס כביכול ער וועט נישט זען, איך וועל אויסשפּרייטן אויף אים די נעץ און דעמאָלט וועט ער נישט זען, נישט פארשטיין פּלוצלינג ווי אזוי ער איז געפאלן ווי אַ ציטיקע פרוכט אין דער האנט פון די שונאים. כדי צו פארשטיין די האנדלונגען פון צדקיהו, ווי אַ לימוד זכות קען מען זאָגן אז צדקיהו האָט אין אמת'ן נישט געקענט קעמפן קעגן דעם פאָלק וואָס איז געזעסן אין ציון. ווייל דעם פאָלק וואָס איז געזעסן אין ציון זייער אַגענדע, זייער וועג פון לעבן און זייער השקפה איז געווען אז עס וועט נישט זיין קיין גלות און נישט צוהערן צו די נביאים וואָס שרעקן נאָר. אַלזאָ ממילא ווער עס וואָלט געזאָגט פארקערטע זאכן, האָבן מיר געזען אז ער האָט זיך געשטעלט אין אַ מצב פון סכנה. ירמיהו אליין איז עטליכע מאָל שוין געשטאנען אַ טראָט פאר דעם טויט. און היות אַזוי, אויב צדקיהו וואָלט פּרובירט צו ווידערשטיין אָדער וואָלט פּרובירט אויסצודריקן עפּעס אַ מיינונג וואָס דריקט אויס ערגעץ וואו אז מיר שטייען צו גלות גיין און מען דארף מסכים זיין צו גלות מיט אַ ווילן, און אַזוי איז דער ווילן פון גאָט, וואָלט רוב סיכויים ער נישט געבליבן איין רגע אין זיין מלוכה. מען וואָלט אויסגעפירט אַ איבערקערעניש און מען וואָלט געזאָגט: מיר דארפן אַ מלך וואָס אָנשטאָט ער זאָל אונדז שטארקן, זאָל ער אונדז נאָך זאָגן גייט אין גלות? דאָס איז אַ מלך? אָנשטאָט דו זאָלסט שטיין אין דעם ריס, וואָס זאָגסטו? קום לאָמיר אַראָפּנעמען די קרוין און וואָס, אונטערגעבן די הענט דאָרט, אז מען זאָל אונדז גלות טרייבן? קומט אַרויס אַלזאָ אז ביי צדקיהו איז זייער מסתבר אז אַפילו ער וואָלט געוואָלט משפיע זיין, וואָלט ער נישט געווען בכוח משפיע צו זיין, צו ברענגען די מענטשן צו אַזאַ מצב אז זיי זאָלן זיין גרייט פון זיך אליין אַרויסצוגיין אין גלות. ובפרט אז עס זענען געווען אַ סך מענטשן וואָס האָבן געמאכט אַ זייער זייער ערנסטן איינדרוק, פון נביאים, פון אַזעלכע וואָס רעדן און ווייסן וואָס זיי רעדן. זיי האָבן געהאט אַ גרויסן טאלאנט זיך אויסצודריקן אין די זעלבע לשונות אין וועלכע די נביאים האָבן זיך אויסגעדריקט. זיי האָבן אמאָל אויך געזאָגט זאכן וואָס זענען מקויים געוואָרן, ווייל זיי האָבן גענומען טיילן פון די ווערטער פון די נביאים וואָס זענען דברי אמת און האָבן זיי אָנגעווענדט, און ווען די זאכן זענען געקומען פלעגט ער זאָגן אָט האָב איך דאָס געזאָגט. און דורך דעם האָבן זיי זיך פארדינט אַ נאָמען פון נביאי אמת. און זיי האָבן זיך אָנגעטאָן אַן אדרת למען כחש, דהיינו זיי האָבן אויך געהאט אַ תפאורה וואָס האָט זייער זייער אויסגעשטראלט אַ נביא. און מיר האָבן געזען אז צדקיה בן כנענה האָט זיך געמאכט קרני ברזל און האָט געזאָגט באלה תנגח את ארם. אויך אַלע כלי פּיראָטעכניק, די כוונה אַלע העלפסמיטלען, אויך זיי, אויך מיט זיי האָבן זיי זיך באנוצט. אַזוי ווי מיר...
אַ בלאָזענדיקן טאָפּ און נאָך אַלערליי זאכן, אזור תעשה לך עיר תחקוק אותה על אבן וכולי, אַלע די זאכן וואָס די נביאים האָבן זיך מיט זיי באנוצט, האָבן זיי געטאָן פונקט די זעלבע זאך, אַזוי אז בפועל איז געווען זייער זייער שווער צו דערקענען צווישן דעם אָריגינעלן פאבריקאנט און דעם ערזאץ, צווישן דעם ביליקן חינעזישן נאָכמאך, און דעריבער וועט איר פארשטיין פארוואָס דאָס פאָלק איז נאָכגעגאנגען נאָך די נביאי שקר, ובפרט אז עס איז נישט געווען אנגענעם, אַזוי ווי מיר האָבן געזאָגט עטליכע און עטליכע מאָל, צו הערן די ווערטער פון די נביאים וואָס קומען אַלע צייט נאָר און דראָען און זאָגן עס וועט זיין שלעכט, עס וועט זיין ביטער, עס וועט זיין גלות, עס וועט זיין שרעקליך. פיל מער אנגענעם איז געווען צו הערן די ווערטער פון די נביאי שקר וואָס האָבן אַלע צייט געגלעט דעם עגאָ און באַרוהיקט, און זאָרגט זיך נישט, און עס וועט נישט זיין קיין שום זאך, און מיר זאָגן אייך אַ נבואה פון דעם אייבערשטן, פון דעם אייבערשטן, איר קענט זיין רואיק און עס וועט זיין גוט, און מיר האָבן דעם בית המקדש, און נאָך אַלערליי מעשיות פון דעם סאָרט. און דעריבער איז זייער נישט גרינג געווען פאר צדקיהו צו האנדלען אין דעם הלך רוח, משפיע צו זיין, ווען דאָס איז די אטמאָספער.
דער מלבי"ם ערקלערט: עס שטייט דאָ ופרשתי רשתי עליו ונתפס במצודתי. זאָגט דער מלבי"ם מצודתי אמאָל קומט עס פון דעם שורש מצד, מצד אַזוי ווי אַ שטיינערנע פעסטונג, ומצודתי אַזוי ווי נשגב במצודה, מצודה מיינט אַ אָרט וואָס איז שטארק, אַ פעסטונג וואָס אין איר קען מען זיך באהאלטן. און פארקערט, איז דאָ אַ מעגליכקייט אז מצודתי דריקט אויס רשתי, מיין נעץ, אויסשפּרייטן אַ נעץ צו כאפן פיש, און דעמאָלט איז מצודתי פון דעם שורש צוד, נישט פון דעם שורש מצד, דהיינו אַ פעסטונג, נאָר פון דעם שורש צידה, יאָ, אַזוי ווי מען כאפט פיש, און דעמאָלט זאָגט דאָ דער מלבי"ם אז ביידע זאכן זענען אין אמת'ן ריכטיק: א' די תפיסה וואָס דאָרט האָט מען איינגעשפּארט די מלכים, איז געווען געבויט אין אַ פעסטונג, אַ באפעסטיקטן אָרט אז מען זאָל נישט קענען פון דעם אַרויסגיין. און נאָך אַ זאך, עס איז אויך פון לשון מצודה, פרשתי את רשתי ונתפס במצודתי, און די כוונה איז אויך פון לשון מצודה, דהיינו אַ נעץ אז דאָרט וועט מען אים כאפן. אַלזאָ ביידע זאכן דאָ קענען זיך אויסטייטשן אין דעם מיין פון מצודתי, סיי אין דעם באטראכט פון אַ מצודה און סיי אין דער כוונה פון אַ מצודה, אַ באפעסטיקטן אָרט, און סיי אין דעם באטראכט פון אַ נעץ אז דאָרט וועט מען אים כאפן.
וכל אשר סביבותיו עזרו וכל אגפיו אזרה לכל רוח וחרב אריק אחריהם. וכל אשר סביבותיו עזרו, יענע וואָס זענען געווען ארום אים, יענע וואָס זענען געקומען כדי צו העלפן צדקיהו, יענע וואָס האָבן אים אונטערגעהאלטן אז ער זאָל נישט פאלן צו די כשדים, און האָבן געוואָלט אדרבה קעמפן קעגן זיי, אז ער זאָל נישט מאכן מיט זיי שלום, אז ער זאָל נישט זיין גרייט זיך צו אונטערגעבן, זיי האָבן איבערגעטראָטן די ווערטער פון דעם נביא. ווייל דער נביא האָבן מיר געזען קלאָר האָט אים געזאָגט אם יצא תצא אל שרי מלך בבל וחיתה נפשך, אויב דו וועסט זיך איבערגעבן וועסטו האָבן לעבן, וועסטו האָבן קיום, אויב נישט, איז פארקערט. ער האָט זיי געזאָגט: ברענגט אייערע העלדזער אונטער דעם יאָך פון מלך בבל און דינט אים און זיין פאָלק און לעבט. אויב אַזוי וועט איר טאָן, האָט זיי דער נביא צוגעזאָגט, וועט איר האָבן לעבן. אָבער עס איז דאָרט געווען עזרו, אַזוי ווי מיר האָבן פריער געזאָגט, זענען דאָרט געווען אַ סך ארום וואָס האָבן געהאָלפן צדקיהו זיך צו האלטן פארקערט, צו כאפן די אנדער שיטה וואָס זאָגט: וואָס פּלוצלינג, און וואָס פּלוצלינג זאָלן מיר זיך אונטערגעבן, דו האָסט דאָ אַ מלוכה אין דער האנט, וועסטו גיין און אַראָפּפאלן אַליין ווי אַ מענטש וואָס גייט און גיט זיך איבער צום מלך בבל, ובפרט צו וועמען, צום שונא, איך זאָל גיין און זיך אַראָפּפאלן פאר דעם שונא.
וכל אגפיו אזרה לכל רוח. וואָס מיינט וכל אגפיו? עס איז דאָ צו דעם עטליכע פירושים. איין פירוש, אגפיו זענען זיינע בני חיל, אַזוי ווי עס שטייט דאָרט ביי דער גלות, שטייט דאָרט וואָס וועט זיין לעתיד, שטייט אתה וכל אגפיך ביי דער מלחמה פון גוג. אַלזאָ כל אגפיו, די כוונה אַלע זיינע בני חיל, משרייתיה, אַזוי ווי עס זאָגט תרגום יונתן אז די כוונה איז זיינע חיילות. רש"י זאָגט אגפיו, די כוונה איז זיינע שרים. דער רד"ק ברענגט אין נאָמען פון זיין פאָטער אז אגפיו איז אַזוי ווי מיטן חסרון פון אַן א', אַלזאָ כביכול שטייט דאָ גפיו, וואָס מיינט גפיו? גפיו איז פליגלען. וואָס מיינט אַלזאָ אגפיו? ער זאָגט די חיילות ווערן גערופן פליגלען, אַזוי ווי והיה מוטת כנפיו מלוא רוחב ארצך, ווייל די חיילות זענען געווען ווי אַ פליגל וואָס איז געפלויגן אַזוי און האָט פארכאפט אויף אַזאַ אופן פון צוויי אויסגעשפּרייטע פליגלען, אז זיי גייען אויף אַזאַ אופן פון גדודים וואָס שפּרייטן זיך אויס און פארכאפן, איז דאָס געווען ווי ווי פליגלען, דעריבער באנוצט מען זיך אויך מיט דעם אויסדרוק דער צבא האָט אויסגעשפּרייט זיינע פליגלען. דעריבער אויך איז דער סמל פון די אומות אַ סך מאָל געווען אַ בילד פון אַן אָדלער אָדער פון אַ נשר וואָס שפּרייט אויס זיינע פליגלען, וואָס דאָס איז אַן אויסדרוק פאר אויסשפּרייטן פליגלען, פאר די מאכט פון פארכאפן. אַלזאָ אויף דעם זאָגט ער אים וכל אגפיו אזרה לכל רוח, זיינע חיילות וואָס זענען אויסגעשפּרייט ווי פליגלען, איך וועל זיי צעווארפן צו יעדן ווינט.
הרי אַ טייל פון זיי שטייט אז זיי זענען געגאנגען קיין מצרים, שטייט וכל חילו נפוצו מעליו, זיי זענען יוחנן בן קרח, די שרי החיילות וואָס זענען גלות געגאנגען קיין מצרים, דאָרט האָט זיי דערגרייכט די שווערד פון נבוכדנצר, ווען נבוכדנצר איז געקומען דערנאָך קיין מצרים כדי זי צו חרוב מאכן. אַלזאָ ער זאָגט קום זע, איך וועל זיי צעווארפן צו יעדן ווינט, אָבער דאָס וועט זיי נישט העלפן, דאָס וועט נישט מהווה זיין קיין הצלה פאר זיי, ווייל וחרב אריק אחריהם, אין די זעלבע ערטער וואוהין איך האָב זיי צעווארפן וועט נבוכדנצר קומען זיי נאָכיאָגן, דאָרט אין מצרים וועט די שווערד פון דעם שונא אייך דערגרייכן דאָרט. און דאָס איז געווען וואָס דערנאָך זענען זיי געהרג'עט געוואָרן מיט דער שווערד אין די לענדער וואוהין זיי זענען צעשפּרייט געוואָרן.
וידעו כי אני ה' בהפיצי אותם בגויים וזריתי אותם בארצות. און דעמאָלט ווען עס וועט מקויים ווערן די נבואה, וועלן זיי וויסן כי אני ה'. און דעמאָלט זאָגט דער רד"ק וועלן זיי דערציילן איינער דעם צווייטן, אין די גויים וואוהין זיי זענען געקומען, אַלע די תועבות וואָס זיי האָבן געטאָן, און דעמאָלט דורך דעם וועלן זיי פארשטיין אז אלץ דאָס איז זיי געקומען ווי אַ שטראָף, אַזוי ווי דער אייבערשטער האָט גערעדט דורך די נביאים. ידעו כי אני השם, ווייל דער אייבערשטער האָט אלץ דאָס פאָראויסגעזען פון פריער און האָט אייך געווארנט, און איר האָט נישט צוגעהערט צו די ציוויים.
און דערמיט וועלן זיי אויך האָבן צוויי געווינסן. דעם ערשטן געווינס זאָגט דער מלבי"ם אז זיי אליין וועלן דערקענען אז איך בין דער אייבערשטער, און דעם צווייטן געווינס, והותרתי מהם אנשי מספר מחרב מרעב ומדבר למען יספרו את כל תועבותיהם בגויים אשר באו שם וידעו כי אני השם. דער צווייטער געווינס: איך וועל איבערלאָזן פון זיי אנשי מספר, אויך פון די רשעים וואָס זענען געווען אין דער גלות, אויך יענע וואָס האָבן נישט דערקענט דעם אייבערשטן, אַזוי ווי יענע וואָס זענען געגאנגען קיין מצרים און זענען געגאנגען מקטיר זיין צו מלכת השמים, כדי זיי זאָלן דערציילן זייערע תועבות צו די גויים. און דעמאָלט די גויים, גיט אכט, וועלן פארשטיין אז טאקע אלץ וואָס איז אונדז געשען איז אונדז געקומען מיט דין ומשפט, און דעמאָלט וידעו כי אני השם, איך בין דער אייבערשטער, עס איז דאָ אַ ריכטער וואָס ריכט אין דער גאנצער וועלט. אַלזאָ קומט אַרויס אז דער געווינס דאָ איז אַ טאָפּלטער: א' פאר יענע וואָס וועלן זיין דאָ און וועלן זיך דערמיט אויפוועקן, און אַ צווייטע זאך פאר יענע רשעים וואָס האָבן זיך נישט אויפגעוועקט, אָבער אויף יעדן פאל וועלן זיי דערציילן די תועבות וואָס זיי האָבן געטאָן, אַלזאָ לכל הפחות וועלן די גויים פארשטיין אז וואָס איז דאָ געשען, איז געשען מיט דין.
דער מלבי"ם ערקלערט אז מיר זעען אַן אויסדרוק פון הפיצי אותם בגויים וזריתי אותם בארצות, און מיר האָבן שוין געזען לעיל אז דער מלבי"ם האָט ערקלערט די דאָזיקע ענין, און דאָ פירט ער עס אויס מער. זאָגט דער מלבי"ם זורה איז צעשפּרייטן זאכן וואָס זענען נישט צוזאמענגעבונדן, פארקערט אָבער לנפץ איז ביי זאכן וואָס זענען צוזאמענגעבונדן, ככלי יוצר תנפצם, אַ כלי איז צוזאמענגעבונדן און דעמאָלט צעברעך איך עס. מיר באשרייבן שטענדיק די גלות אל הגויים, די גויים האָבן מיר געזאָגט זענען די נאָענטע, און די ארצות זענען די ווייטע. אל הגויים זענען זיי צעשפּרייט געוואָרן, דאָ איז ער געווען גאנץ ווי אַ כלי וואָס צעשפּרינגט, ער האָט זיך צעשפּרייט אל די נאָענטע לענדער, און דערנאָך פון דאָרט, אַזוי ווי מיר האָבן זאכן וואָס זענען נישט צוזאמענגעבונדן און דערנאָך צעשפּרייטסטו און צעווארפסט זיי אַ גרעסערע צעווארפעניש, און פון דאָרט זאָגט ער נפוצו אל, און דאָרט זאָגט ער וזריתי אותם בארצות, פארוואָס, אַזוי ווי אַ מענטש וואָס וואַנט די ווייץ אין ווינט כדי אָפּצושיידן פון איר די שאָלעכץ. ווייל שוין זענען זיי צעשפּרייט אין די גויים, דארף איך זיי נישט צעשפּרייטן, מפיץ זיין איז אַ גאנצע זאך וואָס דו צעשפּרייטסט, אַ גאנצע כלי וואָס דו צעשפּרינגסט, אָבער נאָך דעם וואָס זיי זענען שוין אין די גויים, פון דאָ דארף מען זיי נאָר צעווארפן אל די לענדער, און דעריבער וועט דאָס זיין די צווייטע שטאָפל.
ויהי דבר ה' אלי לאמור בן אדם לחמך ברעש תאכל ומימיך ברוגזה ובדאגה תשתה. דער הייליקער באָרוך הוא איבערגיט אַ נבואה צו יחזקאל, און ער זאָגט אים לחמך ברעש תאכל, וואָס מיינט ברעש, זאָגט דער רד"ק, אין אַ רעש פון דעם גוף און אין אַ ציטער, די כוונה איז דו וועסט עס עסן אין אַ ציטער, אַזוי ווי וירגז המלך, דאָס איז ברעש תאכל. ומימיך ברוגזה ובדאגה תשתה לחמך, ערקלערט דאָ דער מלבי"ם אז דער אויסדרוק דאָ אויף אַזאַ אופן פון דעם עסן און טרינקען איז ווי איינער וואָס פאָרכט זיך, ער איז אין פחד, ער איז אין אַ ציטער פאר דער אָנקומעניש פון דעם שונא, לחמך ברעש תאכל ומימיך ברוגזה ובדאגה תשתה.
פארוואָס וועט די דאָזיקע זאך מהווה זיין אַ סימן? ואמרת אל עם הארץ כה אמר ה' אלוקים ליושבי ירושלים אל אדמת ישראל לחמם בדאגה יאכלו ומימיהם בשיממון ישתו למען תשם ארצה ממלואה מחמס כל היושבים בה. ער זאָגט זיי דאָס וועט זיין אַ סימן פאר די יושבי ירושלים, אז בעת דעם מצור וועלן זיי עסן זייער ברויט אין זאָרג, און די דאָזיקע זאך וועט זיין ווייל און וועט גורם זיין אז זייער ארץ זאָל וויסט ווערן, זייער ארץ וועט וויסט ווערן. ומימיהם בשיממון ישתו למען תשם ארצה ממלואה, ערקלערט דער רד"ק וואָס מיינט תשם ארצה ממלואה, די כוונה איז פון דעם פאָלק וואָס איז געווען פול אין איר, פון די נכסים וואָס זענען געווען פול אין איר, תשם ארצה ממלואה, זייער ארץ וועט וויסט ווערן פון אלץ דעם. און פארוואָס? ערקלערט דער מלבי"ם: אויב זיי וואָלטן נישט געהאט אַ מצור, וואָלטן זיי נישט געקעמפט קעגן נבוכדנצר, זיי וואָלטן געמאכט שלום מיט אים, אַזוי ווי דער נביא האָט דעמאָלט געזאָגט און האָט זיי געווארנט צו מאכן שלום מיט נבוכדנצר. אויב זיי וואָלטן צוגעהערט צו אים, וואָלט ער זיי נישט חרוב געמאכט די ארץ, אָבער היות זיי האָבן נישט צוגעהערט צו דעם ווארט פון דעם נביא, האָבן זיי באשלאָסן צו קעמפן, היות זיי האָבן געקעמפט איז נבוכדנצר געקומען, האָט געמאכט אַ מצור און האָט אויך חרוב געמאכט די ארץ. און ער זאָגט דיר, אלץ דאָס איז אין דעם עוון פון וואָס? מחמס כל היושבים בה, פון דעם חמס, די כוונה אין דעם עוון פון דעם חמס פון אירע יושבים, דורך דעם חמס, זאָגט דער אייבערשטער, דעם דאָזיקן עוון האָבן זיי, אַלזאָ האָב איך געלייגט אין זייער הארץ אז זיי זאָלן קעמפן מיט נבוכדנצר, כדי דורך דעם זאָל זייער ארץ חרוב ווערן, און דערמיט וועט זיי זיין אַ שטראָף אויף דעם חמס וואָס זיי האָבן געטאָן אין דער פארגאנגענהייט.
והערים הנושבות תחרבנה והארץ שממה תהיה וידעתם כי אני ה'. הערים הנושבות תחרבנה, די כוונה עס וועט דערמיט זיין נאָך אַ נזק פאר זיי, אז דורך דעם וועלן די באוואוינטע שטעט, הנושבות מיינט די באזעצטע שטעט, וועלן חרוב ווערן, און די ארץ וועט וויסט זיין. און ממילא דורך דעם וידעתם כי אני השם. אַלזאָ עס איז דאָ א', אַ שטראָף אויף דער פארגאנגענהייט, מחמס כל היושבים בה, אַ צווייטע זאך איז דאָ ביי זיי, איז דאָ דאָ אַ זאך וואָס וועט זיי אויפוועקן אויף דער צוקונפט, אז זיי זאָלן חוזר בתשובה זיין. אָט זעט איר אז עס איז דאָ עפּעס אַן אויסזאָג פון דעם אייבערשטן, וידעתם כי אני השם, און דעמאָלט דורך דעם וועלן זיי אכט געבן און וועלן גלייבן אין השגחה און אין שכר ועונש.
ויהי דבר ה' אלי לאמור בן אדם מה המשל הזה לכם על אדמת ישראל לאמור יארכו הימים ואבד כל חזון. דער מלבי"ם ערקלערט אז דער הייליקער באָרוך הוא רעדט צום נביא, זאָגט אים צוויי אויסזאָגן, צוויי רייד. די ערשטע רייד, דער הייליקער באָרוך הוא זאָגט אים: אנטקעגן וואָס זיי פלעגן זאָגן, דער נביא זאָגט אַלערליי זאכן, די זאכן וועלן זיך אינגאנצן נישט מקויים זיין, האָסטו נישט וואָס צו זאָרגן, דאָס איז אַזוי ווי די רייד פון די חוזים בכוכבים, זיי זאָגן, און מיט די ימים זעסטו אז דאָס האָט קיין תוקף נישט, איין זאך. אַ צווייטע זאך: זיי פלעגן זאָגן, און ווייסטו וואָס, אַפילו אויב עס וועט זיך מקויים זיין, איז דאָס נאָך אַ חזון למועד, נאָך לאנגע יאָרן, אל אחרינו המבול, בקיצור האָסטו נישט וואָס צו זאָרגן, דאָס איז נישט עפּעס וואָס שטייט צו זיין מאָרגן, איבערמאָרגן. די דאָזיקע צוויי זאכן פלעגן די דאָזיקע מענטשן זאָגן כדי צו באַרוהיקן, כדי צו שאפן אַ שאננות, כדי אַרויסצונעמען אַ חשש, האָסטו נישט וואָס צו זאָרגן, זייט נישט, זייט נישט באאומרואיקט. דאָס איז וואָס ער זאָגט דאָ בן אדם מה המשל הזה לכם על אדמת ישראל לאמור יארכו הימים ואבד כל חזון.
זיי פלעגן נעמען אַ משל און אַ ביישפּיל פון וואָס עס איז געווען, פון וואָס עס פלעגן זאָגן אַלערליי חוזים בכוכבים און אַלערליי הוברי שמים, און טאקע די זאכן פון זיי זענען נישט אַלע צייט מקויים געוואָרן, פון די חוזים בכוכבים, ווייל די עתידות וואָס זיי פלעגן פאָראויסזען, זאָגט דער מלבי"ם, זענען דאָ אַזעלכע וואָס זענען זאכן וואָס זענען געווען לויט אַלערליי אָנקוקן לויט די כוכבים, לויט די גרמי השמים, און זיי פלעגן זען אז אַ געוויסער כוכב שטייט אַנטקעגן אַן אנדער כוכב, און דאָס זאָגט אז דער שפע וואָס גייט אַראָפּ פון זיי, די השפעה, וועט זיין אַזאַ און אַזאַ. דאָס איז ביז היינט וואָס עס פארנעמען זיך אַלערליי מענטשן וואָס פארנעמען זיך מיט אסטראָלאָגיע. און זיי פלעגן אויך זאָגן זאכן וואָס זענען פאר אַ לאנגן צייט. איצט קען זיין זייער אז אין משך פון צייט וועלן זיך זאכן ענדערן. דאָס הייסט, וואָס דו זעסט, זעסטו איצט אַ געוויסע מציאות, אָבער די דאָזיקע מציאות וועט נישט בהכרח בלייבן אַזוי אַלע צייט, ווייל עס קען זיין אז מאָרגן וועט אריינקומען אין דעם בילד נאָך אַ צוגעלייגטער כוכב, ער קען שאפן אַן אנדער השפעה פון דער השפעה וואָס דו האָסט געזען דורך די כוכבים פאר אַזוי פיל צייט. און דאָס איז וואָס ער זאָגט יארכו הימים, עס זענען דאָ געוויסע עתידות וואָס קענען זיך ענדערן דורך דער אריכות פון די ימים. נאָך אַ זאך זאָגט ער אים: זיי קוקן פאָראויס עתידות מיט וועלכן כוח, פון דער זייט פון דער מערכה מיט טבע'דיקע סיבות, דאָס הייסט דער כוכב משפיע זיין אויף יענעם כוכב וואָס שאפט אַזאַ השפעה, און ממילא זענען אלץ די טבע'דיקע סיבות. און ער זאָגט: ווען איינע פון די סיבות ענדערט זיך, ממילא ענדערט זיך אלץ דערנאָך. ווייל אויב איך הענג אַ זאך אין אַ זאך, למשל, איך זאָג אז עס וועלן זיין שטארקע רעגנס, און דערנאָך זאָג איך אז די דאָזיקע זאך וועט גורם זיין שיטפונות, און דערנאָך זאָג איך אז די דאָזיקע זאך וועט גורם זיין פאלן פון בריקן און איינפאלן פון באפעסטיקונגען, און דערנאָך, איצט אויב למשל האָט זיך געענדערט די שכונה, איז אלץ געענדערט געוואָרן דאָ, אַלזאָ זענען נישט דאָ קיין שיטפונות און נישט דאָ. דאָס הייסט, דו הענגסט זאכן אין טבע, און אין דעם רגע וואָס אין טבע ענדערט זיך איין זאך, ענדערן זיך אויך אַלע רעאקציעס וואָס ווערן אויסגעפירט פון דער ערשטער סיבה. ער זאָגט אים: זיי הענגען דאָך זאכן אין טבע, און ווען עס ענדערט זיך איינע פון די סיבות, דעמאָלט דורך דעם וועט פארלוירן ווערן דער חזון און וועט נישט קומען, און דאָס איז וואָס עס שטייט יארכו הימים ואבד כל חזון. א', די אריכות פון די ימים קען שאפן אַ שינוי אין די מערכות השמים, איין זאך. אַ צווייטע זאך, ואבד כל חזון, ווייל איינע פון די טבע'דיקע סיבות קען זיך ענדערן, און ממילא שאפט דאָס אויך אַן אויסקום אז דער חזון, וואָס עס האָבן פאָראויסגעזען יענע הוברי שמים, יענע אסטראָלאָגן און דומה, האָבן די זאכן זיך נישט מקויים געוואָרן.
אויף דעם זאָגט זיי דער אייבערשטער בן אדם מה המשל הזה לכם על אדמת ישראל לאמור. דער דאָזיקער משל פאסט דאָך נישט צו אייך, מה המשל הזה לכם, איר בית ישראל זענט נישט אונטער דעם מזל, איר זענט נישט אָפּהענגיק פון די גרמי השמים, איר זענט אין דער השגחה פון דעם אייבערשטן, ובפרט על אדמת ישראל. ווייל ארץ ישראל פון איר אליין איז נישט אונטער דער מערכה, ארץ אשר עיני השם אלוהיך בה מראשית שנה ועד אחרית שנה, ארץ ישראל האָט אַ השגחה פרטית. אַלזאָ נישט איר, עם ישראל, זענט אונטער די כוכבים, און נישט ארץ ישראל איז אונטער די כוכבים. אויב אַזוי, וואָס איז דער דאָזיקער משל, ווי אזוי משל'סטו בכלל און פארגלייכסט עם ישראל אין ארץ ישראל צו וואָס יענע חוזים און הוברי שמים זאָגן?
לכן אמור אליהם כה אמר ה' אלוהים השבתי את המשל הזה ולא ימשלו אותו עוד בישראל כי אם דבר אליהם קרבו הימים ודבר כל חזון. ער זאָגט זיי דער הייליקער באָרוך הוא השבתי את המשל הזה, די כוונה איז מען וועט מער נישט משל'ן דעם דאָזיקן משל וואָס זיי האָבן געזאָגט. וואָס איז בעצם דער משל? אז מיר זענען אַזוי ווי די הוברי שמים, דער נביא איז אַזוי ווי אַ הובר שמים, און די זאכן, מיט דער אריכות פון צייט, און עס קען זיין טבע'דיקע שינויים, וועלן זיך די זאכן נישט מקויים זיין. ער זאָגט: זאָג זיי דער דאָזיקער משל איז אָפּגעשטעלט געוואָרן, מען וועט מער נישט משל'ן דעם דאָזיקן משל אויך לויט זייער שיטה אז די דאָזיקע ענין איז אָפּהענגיק אין די מערכות פון די כוכבים, און מען וועט אים אויך נישט משל'ן אין ישראל, אז זיי וועלן זען אז הגם אז אפשר וועגן דעם וואָס עס פאָראויסזען די גויים, וואָס עס פאָראויסזען די חוזי הכוכבים אויף די גויים, קען זיין אז דאָס איז ריכטיק, אָבער דאָס איז נישט ריכטיק וועגן ישראל. ישראל זענען נישט אונטער דער מערכה. און איך האָב אייך אמאָל געזאָגט אז עס איז געווען אַ מענטש וואָס איז אָנגעקומען צו אַן אסטראָלאָג, און ער האָט פּרובירט פאָראויסצוזען אַלערליי זאכן און איבערצוקוקן, און יעדע זאך וואָס ער האָט אים געזאָגט, האָט ער אים געזאָגט אז ער איז נישט גערעכט אין וואָס ער האָט געזען. ער האָט אויף אים געזען אַלערליי זאכן לויט דעם מעמד פון די כוכבים און וכולי, ער האָט מיט אים באַרירט נאָך אַמאָל די שעה פון דער געבורט און אלץ, אלץ האָבן מיר איבערגעגעבן פּינקטליך, צום סוף האָט ער אים געפרעגט: זאָג מיר, ביסטו אַ ייד? זאָגט ער אים יאָ. זאָגט ער אים: אַה, אַלזאָ פארוואָס האָסטו נישט געזאָגט פון פריער? זאָגט ער אים ווען עס גייט אַרום ייִדן שפּיל איך נישט, אַזוי זאָגט ער אים. וועגן דעם, אַ גוי געפינט זיך אונטער דער מערכה, אַ ייד איז העכער פון דעם מזל. אַלזאָ ער זאָגט: אויב אַזוי, א', משל'ט נישט דעם דאָזיקן משל אויך לויט אייער שיטה אז די זאך איז אָפּהענגיק אין די מערכות פון די כוכבים, ובפרט אין ישראל, אז ישראל זענען נישט אונטער דער מערכה.
איצט ערקלערט ער, אנטקעגן וואָס וואָס ער זאָגט השבתי את המשל הזה, זאָגט ער דבר אליהם קרבו הימים, וואָס איז דער פירוש פון דער זאך, דאָ איז דאָס זייער נאָענט, דאָס איז נישט וואָס איר קוקט פאָראויס, נישט צו ווייטע צייטן וועלן זיך זאכן ענדערן. ער זאָגט דאָ: איך רעד מיט אייך אויף זאכן וואָס זענען נאָענט, ודבר כל חזון, אַלזאָ אַפילו אויב עס וועט זיין אָפּהענגיק אין דער מערכה, וועט עס קומען, ווייל דאָ רעדט מען פון עפּעס אַ מיידיקן, נישט פון עפּעס וואָס אין משך פון די יאָרן וועט זיך בטל ווערן. און אנטקעגן וואָס ער האָט זיי געזאָגט לא ימשלו אותו עוד בישראל, אז אנטקעגן עם ישראל איז ודאי נישט שייך צו רעדן פון השפעות פון דעם סאָרט, האָט ער זיי געזאָגט כי לא יהיה עוד כל חזון שווא ומקסם חלק אין דעם בית ישראל.
עס וועט מער נישט זיין קיין חזון דורך די כוכבים, וואָס דורך כוכבים איז דאָס אַ חזון שווא, דאָס איז אַ חזון וואָס האָט אין זיך נישט קיין אמת, און נישט מקסם חלק. די כוונה עס וועט מער נישט זיין קיין קסם דורך אַלערליי יענע חכמי התולדות וואָס רעדן חלקות, דאָס איז מקסם חלק. די כוונה איז זיי האָבן אַלערליי מקסמי שווא, אַזוי ווי מיר וועלן זען אין המשך, זיי זאָגן דיר אַלערליי זאכן לויט זייערע קסמים, און ער מאכט דאָס גלאט אין זיין לשון כדי דיך צו איבערצייגן און צו חנפ'ן צום פאָלק. מיר וועלן זען אין המשך אז זייער ציל איז געווען צו חנפ'ן צום פאָלק, ווייל דאָס פאָלק האָט געהערט די ווערטער פון די נביאים, די נביאי אמת, און די זאכן זענען נישט געווען אנגענעם צו זייערע אויערן, ווייל די זאכן רעדן דערויף אז מען דארף איינבייגן דעם קאָפּ פאר נבוכדנצר און אז ער איז אַ שליח פון דער השגחה עליונה, און אז עס דארף זיין אַ גלות, און אַלע די זאכן זענען נישט געווען אנגענעם צו זייערע אויערן. חוזר בתשובה זיין איז נישט עפּעס וואָס זיי ווילן, און דעריבער האָבן זיי מקבל געווען די ווערטער פון די נביאים, די נביאי שקר, וואָס האָבן געהאט אַ מקסם חלק, אַזוי ווי מיר האָבן געזאָגט, זיי האָבן זיי געקסם'ט קסמים און זאָגן זיי זאכן וואָס פלעגן מיט זיי רעדן חלקות, יאָ, דאָס פלעגט זיי גלעטן, געבן זיי אַ געפיל אז אלץ וואָס זיי טוען איז בסדר. דאָס קען מען זאָגן מקסם חלק, אין די באגריפן פון היינט האָבן זיי געהאט אַ מקסם גלאט, אלץ וואָס דו טוסט איז גלאט, נישטאָ קיין פּראָבלעם, אלץ איז חלק, עס איז בסדר, פילט אייך גוט, מיר האָבן אַ ווונדערבארן פאָלק, מיר האָבן פראכטפולע יוגנט, מיר האָבן אלץ גוט און שיין, ליבשאפט און פרייד, בקיצור אלץ, פירט זיך ווייטער אַזוי ווי איר זענט.
כי אני ה' אדבר את אשר אדבר דבר ויעשה לא תמשך עוד כי בימיכם בית המרי אדבר דבר ועשיתיו נאום ה' אלוקים. כי אני השם אדבר, זאָגט דער אייבערשטער, זיי זאָלן וויסן אז די נבואה איז נאָר פון דעם אייבערשטן, די נבואה איז פון אַ פּערזענליכער השגחה וואָס איז נישט אָפּהענגיק אין צייט, נישט אָפּהענגיק אין טבע. דער הייליקער באָרוך הוא רעדט, ער איז בכלל נישט אָפּהענגיק אין די גרמי השמים, נישט אָפּהענגיק אין דער מערכה, נישט אָפּהענגיק אין קיין שום זאך. זאָגט דער מלבי"ם: עס איז דאָ אַן אונטערשייד צווישן דעם חוזה בכוכבים און צווישן דעם וואָס רעדט אין נאָמען פון דעם אייבערשטן, וואָס קוקט פאָראויס מיט אַ רוח אלוקים. דער חוזה בכוכבים איז אָפּהענגיק לויט די סדרים פון דער מערכה, ער זאָגט דיר אַ געוויסער כוכב אנטקעגן אַן אנדער כוכב שאפט אַזאַ און אַזאַ השפעה, דאָס זאָגט אז אַ געוויסע מדינה וואָס איז משפיע פון דעם כוכב, וועט זיין דאָרט אַ מלחמה, וועט זיין דאָרט בלוט, און זיי ווייסן וואָס זיי רעדן. מיר האָבן גערעדט נישט איין מאָל אז זיי האָבן געהאט קענטענישן אין אסטראָלאָגיע, דאָס איז נישט אַזוי ווי היינט אַ האָראָסקאָפּ אין דער צייטונג, נאָר עס גייט אַרום עכטע קענטענישן, אַזוי ווי פרעה זאָגט ראו כי רעה נגד פניכם, אַ מלאך וואָס זיין נאָמען איז רעה, און ער האָט ריכטיק געזען, ער האָט געזען בלוט אין דער מדבר, און ער האָט ריכטיק געזען, ער האָט געזען דעם מנהיג פון ישראל וואָס ווערט געשעדיקט אין וואסער, און ער האָט ריכטיק געזען, מי מריבה, נאָר אַלע די זאכן, זיינע פארשטייענישן זענען נישט געווען ריכטיק, אָבער אויף יעדן פאל זאָלן מיר פארשטיין אז זיי האָבן געוואוסט וואָס זיי זעען. וואָס זיי פלעגן זען, האָבן זיי געזען לויט די סדרים פון דער מערכה, השתלשלויות לויט די כוכבים, אַ געוויסער כוכב אנטקעגן אַן אנדער כוכב איז מלחמה, אַ געוויסער כוכב אנטקעגן אַן אנדער כוכב איז פּריון, איז שפע, איז ברכה, און אַזוי ווייטער אויף דעם וועג. קען זייער זיין, אַזוי ווי מיר האָבן געזאָגט, אז דער חוזה האָט נישט גענומען אין חשבון נאָך עטליכע זאכן, נאָך עטליכע זאכן, אז ריכטיק איז וואָס דו זאָגסט, איצט איז דאָס ריכטיק, אָבער אין דעם רגע וואָס עס איז איצט אריינגעקומען דאָ אַן אנדער כוכב אין דעם האָריזאָנט פון אַ געוויסן כוכב, ממילא שאפט דאָס אַ שינוי אין אלץ וואָס דו האָסט געזען. פארוואָס? ווייל למשל, לאָמיר זאָגן צום ענין, אַן אנדער כוכב וואָס איז אריינגעקומען אין דעם האָריזאָנט פון אַ געוויסן כוכב ווייזט בכלל אויף אַן אנדער מדינה, דאָס זאָגט אַ התגברות פון אַן אנדער מדינה, און אויב עס איז דאָ אַ התגברות פון אַן אנדער מדינה, אַלזאָ לאָמיר זאָגן מדינה א' האָט אַ מלחמה קעגן ב', איצט איז דאָ אַ התגברות פון אַ דריטער מדינה וואָס ער האָט זי נישט גענומען אין חשבון, וואָס איז ג', און ג' האָט אַ מלחמה קעגן א'. אַלזאָ ער האָט געזען אז א' זענען שטארקער, אַלזאָ זאָגט ער מן הסתם זאָגט דאָס אז אין דער מלחמה וועלן א' געווינען אויף ב', אָבער ער האָט נישט אכט געגעבן אז עס איז אריינגעקומען אַ נאָך אַ כוכב אין דער מערכה וואָס איז ג', וואָס איז שטארקער פון א', און האָט אַ מלחמה מיט א', אַלזאָ וועט ער מן הסתם איצט אריינקומען אין דער מערכה, ער וועט שלאָגן א', אַלזאָ ממילא וועלן ניצול ווערן ב'. אַלזאָ ער האָט געמאכט אַ חשבון א' איז שטארקער פון ב', אָבער ער האָט נישט געענדיקט דעם חשבון, ווייל ער האָט נישט געזען אז אין דער מערכה איז דאָ נאָך אַ כוכב וואָס אויך ער שאפט אַן השפעה, און דער דאָזיקער כוכב איז אַ דריטע מדינה וואָס איז אנטקעגן דער ערשטער מדינה, און ממילא וועט די צווייטע מדינה ניצול ווערן. דאָס איז נאָר אַ ביישפּיל, כדי צו פארשטיין ווי אזוי אין די קענטענישן פון די כוכבים קענסטו נישט אַלע צייט אויסרעכענען אַלע חשבונות אויף אַ פּינקטליכן אופן, ווייל נישט אַלע צייט קען אַ מענטש זען נאָך סיבות, אַזוי ווי דער מלבי"ם זאָגט, אַן אנדער סיבה און אַן אנדער מצב איז פארבאָרגן פון זיינע אויגן, און לויט אים ענדערט זיך די ענין. אָדער אז דער חוזה האָט נישט גוט געכוונ'עט די צייט, אַ סך מאָל רעכנט דער חוזה די זאכן אין די קומענדיקע צוויי יאָר, בשעת דאָס רעדט אויף דעם קומענדיקן צענדליק, נישט אין די קומענדיקע צוויי יאָר, און נאָך אַלערליי זאכן פון דעם סאָרט. אַלזאָ דער חוזה אויך ווייסט נישט בהכרח צו זיין פּינקטליך אין דער צייט. דאָס איז וואָס עס איז געשען אויך ביי פרעה, דער וואסער פון ישראל וואָס ווערט געריכט אין וואסער, דאָס איז געשען פיל שפּעטער, און ער האָט געטראכט אז דאָס געשעט איצט, כל הבן הילוד היאורה תשליכוהו, אָבער דאָס איז בכלל נישט איצט, דער וואָס ווערט געריכט אין וואסער איז געווען ביי מי מריבה, פיל שפּעטער. אָט זעט איר אז דער חוזה אויך קען טועה זיין פון דער זייט פון דער צייט, ער באקומט נישט קיין דאטומס, ער זעט השפעות פון כוכבים, דער כוכב אנטפּלעקט אים נישט פּינקטליך אז אין נאָך אַזוי פיל שעה וועט זיין, זיי האָבן אַלערליי אָפּשאצונגען, אָבער אויף יעדן פאל אויך דאָס איז אַ פארשפּרייטע טעות. ער זאָגט דיר: וויס דיר, אָבער די נבואה פון דעם אייבערשטן איז נישט אַזוי, ווען דער אייבערשטער רעדט צו ברענגען עפּעס אַ שלעכטס, זאָגט ער נישט אז די דאָזיקע זאך וועט קומען פון דער זייט פון דער תולדה, פון דער זייט פון די גרמי השמים, פון דער זייט פון טבע, ניין, דאָס קומט מיט אַ גזירת אלוקים. אַלזאָ אַפילו אויב אלץ וועט באווייזן פארקערט, איז אַ גזירת אלוקים אז אַזוי וועט זיין, און דער הייליקער באָרוך הוא איז דאָך משדד די מערכות פון טבע, און אין עוד מלבדו, און ממילא איז דער הייליקער באָרוך הוא נישט משפיע פון אַלע יענע גורמים. און דעמאָלט קען זיין, הער, קען זיין וועלן זיך זאכן ענדערן, ניין, וועלן זיך נישט זאכן ענדערן, דבר אלוקינו יקום לעולם. נאָך אַ זאך: אַ גזירת השם, דאָס איז די מעשה וואָס בעצם ברענגט די זאך אין דער מציאות. ווען דער אייבערשטער רעדט צום נביא און זאָגט אים אז אין אַ געוויסער צייט וועט קומען אַ געוויסע רעה, איז דאָס אליין, די דאָזיקע רייד, די דאָזיקע אויסזאָג, דאָס אליין איז די מעשה וואָס ברענגט די רעה, דאָס איז נישט אָפּהענגיק אין קיין שום אנדער זאך, און עס איז נישטאָ קיין שינוי ביי דעם הייליקן באָרוך הוא, אַלזאָ ממילא די דאָזיקע רעה, זי וועט קומען. דאָס איז וואָס ער זאָגט זיי כי אני השם אדבר את אשר אדבר, איך רעד צום נביא און איך גיב אים איבער וואָס איך האָב גערעדט. וואָס מיינט גערעדט? גזר'עט. ער האָט געזאָגט ויהי. וואָס איך האָב גזר'עט רעד איך צו דעם נביא, און איך, דער אייבערשטער, אדבר צום נביא את אשר אדבר, די כוונה די גזירה וואָס איך האָב גזר'עט, אז אין אַ געוויסער צייט וועט זיין אַזוי און אַזוי, און די רייד אליין וואָס איך האָב זי גערעדט, וועט זיין די מעשה. און דאָס איז וואָס ער זאָגט אשר אדבר דבר ויעשה, זאָגט דער הייליקער באָרוך הוא, וואָס איך רעד, אשר אדבר דבר ועשיתיו, דאָס אליין איז די מעשה, דאָס איז נישט אָפּהענגיק אין נאָך עפּעס אַ צוגעלייגטן, די רייד איז די מעשה. בראשית ברא אלוקים את השמים ואת הארץ, די וועלט איז באשאפן געוואָרן מיט עשרה מאמרות, דער אייבערשטער האָט געזאָגט יהי אור, איז געווען אור, דער אייבערשטער דארף נישט ווארטן אז עפּעס זאָל געשען, די רייד אליין איז די מעשה, אַזוי ווי מיר האָבן געזאָגט, ער האָט געזאָגט ויהי. אַלזאָ ממילא זאָגט ער זיי: ניין, מען דארף נישט זאָרגן פון דער אריכות פון דער צייט, ווייל עס איז נישטאָ קיין שום זאך וואָס פארהאלט דעם הייליקן באָרוך הוא, עס איז נישטאָ עפּעס וואָס דו זאָלסט זאָגן עס זענען אריינגעקומען דאָ נייע גורמים אין דעם בילד, נישטאָ אין דעם בילד, עס איז דאָ נאָר דער רבונו של עולם. און הגם אז אמאָל איז דער הייליקער באָרוך הוא מאריך אפו, און דער הייליקער באָרוך הוא איז נישט נפרע ווערן אויף אַ מיידיקן אופן, און דאָס איז אפשר כדי אז מען זאָל דאָרט חוזר בתשובה זיין, אפשר וועט מען נישט דארפן ברענגען די גזירה אויף אַזאַ שווערן אופן ווי זי איז גזר'עט געוואָרן, אָבער ער זאָגט זיי ביי אייך איז דאָס אנדערש. ער זאָגט כי דיבר דבר ועשיתים נאום השם אלוקים, פארוואָס, עוד בימיכם בית המרי, ער זאָגט זיי איר זענט בית המרי, עס איז נישטאָ קיין תקווה אז איר וועט חוזר בתשובה זיין. מרי איז פון לשון ממרים, ממרים זענט איר געווען מיט דעם אייבערשטן, די סאה איז אָנגעפולט געוואָרן, אַלזאָ ממילא זאָגט דער אייבערשטער אדבר דבר ועשיתיו, די רייד אליין וועט זיין די מעשה, ווייל דאָ איז נישטאָ מער קיין סיבה מאריך צו זיין די צייט אז איר זאָלט חוזר בתשובה זיין, ווייל איר זענט בית המרי, אַלזאָ וועט די זאך קומען מיידיק.
ויהי דבר ה' אלי לאמור, איצט קומט צו אים אַ נאָך אַ רייד צום נביא, און דאָס איז אנטקעגן וואָס זיי פלעגן זאָגן אז דאָס ווארט פון דעם נביא וואָס זענען געקומען אין נאָמען פון דעם אייבערשטן, און דאָס ווארט פון דעם אייבערשטן וועט זיך נישט אומקערן ליידיק, אַלזאָ זיי זאָגן: אָט זע דאָך, אז דער הייליקער באָרוך הוא אמאָל זאָגט אַ זאך, גזר'עט אַ גזירה, און דאָס קומט נישט מיידיק, אַזוי ווי מיר זעען אז רוב פון די שווערע יעודים פון דעם חורבן פון דעם בית המקדש און די צרות, האָבן די נביאים אין משך פון צענדליקער יאָרן, און אפשר אַפילו הונדערטער, גערעדט אויף די זאכן. אַלזאָ דו זעסט אז די זאכן קומען נישט אויף אַ מיידיקן אופן, און אויב זיי קומען נישט אויף אַ מיידיקן אופן, איז דאָ דאָ אַן אָרט פאר דעם פאָלק אַרויסצוקומען אין אַ מין געפיל אז עס איז נישטאָ וואָס צו זאָרגן, דאָס וועט נישט געשען. ער זאָגט זיי בן אדם הנה בית ישראל אומרים החזון אשר הוא חוזה לימים רבים ולעיתים רחוקות הוא ניבא, החזון, דאָס איז וואָס דער נביא זעט אין דעם מחזה פון דער נבואה. די נבואה, פארקערט, זאָגט דער מלבי"ם, דאָס איז וואָס דער נביא ווערט געשיקט צו זאָגן צום פאָלק, נבואה איז פון לשון ניב שפתיים, יאָ, ניב איז פון לשון דיבור. אַלזאָ דער חזון איז וואָס ער זעט, ניב איז וואָס ער נעמט אַרויס פון דעם מויל, וואָס ער רעדט, ניב שפתיים איז פון לשון תנובת שפתיים, יאָ, וואָס די ליפּן ברענגען אַרויס. אַלזאָ ער זאָגט דער חזון דאָס איז וואָס דער נביא זעט אין דער נבואה, און די נבואה דאָס איז וואָס ער ווערט געשיקט צו זאָגן צום פאָלק. אַלזאָ זיי זאָגן דער חזון איז לימים רבים, און אויך וואָס ער ניבא אין דער שליחות צום פאָלק, דאָס רעדט אויף עיתים רחוקות, דאָס רעדט נישט אויף נאָענטע צייטן.
דער מלבי"ם ערקלערט וואָס איז דער אונטערשייד צווישן ימים און צווישן עיתים. זאָגט דער מלבי"ם ימים באשרייבט דעם משך פון דער צייט, פארקערט אָבער עת דאָס איז אַ פּונקט אין דער צייט, נאָך איז נישט אָנגעקומען די עת, די עת איז עפּעס אַ פּונקט אין דער צייט. דער חזון דאָס איז וואָס ער זעט אין דעם מחזה, אַלזאָ זיי זאָגן אז וואָס וועט געשען אין משך פון אַ סך ימים, גיט אכט, ער זעט עס אין דעם מחזה. אגב, דאָס איז אַן אינטערעסאנטע זאך, ווייל דאָס זאָגט מען אויך וועגן די אויטיסטן, אז ווען זיי זעען עפּעס אַ זאך, זעען זיי אויף עפּעס וואָס וועט זיין, אַ סך מאָל זענען די זאכן ריכטיק, אָבער זיי איבערזעצן עס נישט ריכטיק, ווייל ער טראכט אז דאָס איז מאָרגן, אָבער ער ווייסט נישט אז דאָס גייט אַרום אין נאָך 20 יאָר, אין נאָך 50 יאָר. אַלזאָ דאָס איז וואָס זיי זאָגן, החזון אשר הוא חוזה לימים רבים, אַזוי איז טאקע געשען אין דעם מחזה. ווייל וואָס בעצם געשעט אין דעם מחזה? דער הייליקער באָרוך הוא ווייזט דעם נביא עפּעס וואָס וועט געשען. איצט פארשטייט, אז אין דעם מחזה, זאכן וואָס געשעען אין משך פון יאָרן, תהליכים פון יאָרן, געשעען אין אַ רגע. ווייל וויפל צייט איז דער חזון? דער חזון איז יאָרן. דער נביא איז איצט אין שלאָף, געוויינטליך רוב פון די נבואות זענען געווען אין שלאָף, דער נביא איז איצט אין שלאָף, ער חלומ'ט, ער באקומט אַ נבואה, און די דאָזיקע נבואה וואָס ער באקומט זי, איז אַזאַ נבואה וואָס בעצם נעמט אין זיך אריין אַ סך צייט, אַזוי ווי דער האר"י הקדוש האָט געזאָגט צו רבי אברהם הלוי, ווען ער האָט זיך אָנגעבויגן צו הערן וואָס ער מורמלט אין זיין מיטאָג-שלאָף, האָט ער אים געהערט רעדן אין דברי תורה, אַלזאָ האָט ער אים געזאָגט אַפילו אויב איך וואָלט געלעבט 80 יאָר, וואָלט איך נישט אויסגעקלעקט דיך צו לערנען וואָס איך האָב געלערנט אין די דאָזיקע האלבע שעה וואָס ער האָט גערוט אין דער מיטאָג-רו. דאָס הייסט, מיר פארשטייען אז אין דעם חזון קען מען זען אַ סך צייט אין אַ קורצן רגע. דאָס איז וואָס זיי פלעגן זאָגן, החזון אשר הוא חוזה לימים רבים, ער זעט אַ סך ימים אין משך פון אַ קורצער צייט. אָבער וויס דיר, דאָס וועט נישט געשען אַזוי ווי ער טראכט, דאָס איז נישט אין אַ רגע, דאָס איז אַ זאך נאָך אַ זאך נאָך אַ זאך. וואָס זעט ער? אז מיר וועלן פאלן אין דער האנט פון נבוכדנצר, און ער זעט עס מיידיק, אָבער נישט, זיי זענען נישט געשטאָרבן, דער מצור, ריכטיק, אָבער דער מצור וועט זיין דריי יאָר. וואָס זעט ער? אז עס וועט זיין אַ הונגער, ריכטיק, אָבער דער הונגער וועט זיין נאָך אַזוי פיל צייט, און ביז עס וועט זיין אַ מלחמה, און ביז עס וועט זיין אַ פאלן, אלץ דאָס איז אַ סך צייט, אָבער ביי אים אין דעם חזון האָט ער געזען אלץ אין אַ רגע. אַלזאָ דאָס איז וואָס זיי פלעגן זיך אַליין באַרוהיקן, זיי פלעגן זאָגן דער חזון וועט זיין לימים רבים, און די נבואה, וואָס דער נביא שיקט מודיע צו זיין דאָס צום פאָלק, דאָס איז אין איין מאָל, ער איז זיי מודיע דאָס אין איין רגע. זיי זאָגן דאָס איז לעיתים רחוקות, עת דאָס איז אַ צייט, דאָס וועט קומען אין אַ ווייטער עת, דאָס וועט נישט קומען מיידיק.
ער זאָגט דיר: וויס דיר, אָבער די נבואה פון דעם אייבערשטן איז נישט אַזוי. לכן אמור אליהם כה אמר ה' אלוהים לא תמשך עוד כל דבריי אשר אדבר דבר ויעשה נאום ה' אלוהים. לא תמשך עוד כל דבריי, אַפילו אז ביז איצט אמאָל האָט זיך די גזירה אויסגעצויגן און דער פירעון איז נישט געווען מיידיק, אפשר וועט מען חוזר בתשובה זיין, זאָגט זיי דער אייבערשטער אלץ דאָס איז ריכטיק ביז איצט, ביז עס איז נישט פארחתמ'עט געוואָרן קיין גזר דין, און דער ציל איז אז דער אייבערשטער האָט אלץ צייט גערעדט די רעה, דאָס איז נישט כדי עס צו טאָן, די רעה איז מהווה אַן איום כדי אז מען זאָל חוזר בתשובה זיין. און דאָס איז וואָס ער זאָגט אשר אדבר דבר ויעשה נאום השם, זאָגט דער הייליקער באָרוך הוא, אלץ צייט וואָס איך רעד אַ זאך, איז דאָס נישט כדי עס צו טאָן, דאָס איז כדי מען זאָל חוזר בתשובה זיין און איך וועל עס נישט טאָן. אָבער איצט, לא תמשך עוד כל דבריי אשר אדבר דבר ויעשה, איצט וועל איך רעדן אַ זאך, און זי וועט טאקע געטאָן ווערן, נישט ווי אַן איום כדי מען זאָל חוזר בתשובה זיין, נאָר בפועל וועט די זאך קומען און זיך מקויים זיין. איך וועל נישט ווארטן אז מען זאָל דאָרט חוזר בתשובה זיין. פארוואָס? ווייל שוין איז פארחתמ'עט געוואָרן אַ גזר דין, אַלזאָ אין אַזאַ מצב אדבר דבר ויעשה, די רייד וואָס איך האָב גערעדט וועט געטאָן ווערן אויף אַ מיידיקן אופן.