מיר הייבן היינט אן תרי עשר. תרי עשר אליין הייבט זיך אן מיט ספר הושע: "דבר השם אשר היה אל הושע בן בארי בימי עוזיה יותם אחז יחזקיה מלכי יהודה ובימי ירבעם בן יואש מלך ישראל". דער רד"ק הייבט אן דעם ספר און זאגט: "אמר דוד בן יוסף בן קמחי הספרדי" - דאס איז געווען דער נאמען פונעם רד"ק, רבינו דוד קמחי - "זה הספר המחובר משנים עשר נביאים. אמרו רבותינו זיכרונם לברכה כי חיברום יחד שלא יאבד ספר מהם מפני קטנותו, אם היה כל אחד מיוחד בפני עצמו". פארוואס רופן מיר דאס תרי עשר? פארוואס האט מען זיי צוזאמגענומען און זיי געמאכט כביכול פאר איין ספר? זאגן חז"ל, כדי ס'זאל נישט פארלוירן גיין איינע פון זיי צוליב איר קליינקייט. וויבאלד ס'האנדלט זיך אין ספרים וואס זענען קליין - מיר וועלן זען שפעטער, טייל אפילו ממש קליין - דערפאר האט מען זיי גענומען און איינגעבונדן אין איין באנד, און מען האט גערופן דעם באנד "תרי עשר", צוועלף נביאים. הגם אין דער אמת'ן וואס ער וויל דא זאגן איז, אז מען זאל וויסן אז דער גאנצער צוזאמענשטעל איז א טעכנישער חיבור; מען זאל נישט מיינען אז צוליב סיי וועלכע שייכות צווישן איין נביא און דעם צווייטן געפינען זיי זיך אין איין ספר, נאר ניין, וויבאלד ס'איז געווען א חשש אז זיי וועלן פארלוירן גיין, האט מען זיי צוזאמגענומען אלס איין ספר.
ספר הושע האבן געשריבן אנשי כנסת הגדולה. אנשי כנסת הגדולה - חגי, זכריה, מלאכי, זרובבל, מרדכי און זייערע חברים - זיי האבן געשריבן יחזקאל, זיי האבן געשריבן תרי עשר, דניאל, מגילת אסתר; און אויב אזוי קומט אויס אז הושע, וואס איז א חלק פון תרי עשר, איז געשריבן געווארן דורך אנשי כנסת הגדולה.
דער נביא באצייכנט קודם פאר אונז די תקופה: "דבר השם אשר היה אל הושע בן בארי" - ווען איז דאס געווען? "בימי עוזיה, יותם, אחז, יחזקיה", דאס זענען אלע מלכי יהודה. און ער דערמאנט אויך נאך א מלך: "ובימי ירבעם בן יואש מלך ישראל". ער האט אונז אויסגערעכנט פיר מלכי יהודה און איינעם וואס איז א מלך ישראל. זאגן חז"ל: פארוואס האט ירבעם בן יואש זוכה געווען צו ווערן אויסגערעכנט צוזאמען מיט מלכי יהודה? ווי באקאנט זענען מלכי ישראל אלעמאל געווען רשעים, בעת ביי מלכי יהודה זענען געווען אסאך וואס זענען געווען צדיקים. פארוואס טאקע דערמאנט ער ירבעם בן יואש - מען זאל זיך נישט פארטוישן, דאס איז נישט ירבעם בן נבט, נאר ירבעם בן יואש - פארוואס ווערט ער דא דערמאנט צוזאמען מיט מלכי יהודה? זאגן חז"ל: וויבאלד ער האט נישט מקבל געווען קיין לשון הרע. יענער ירבעם בן יואש האט געהאט א זכות אז ער האט נישט אנגענומען קיין לשון הרע. אזוי ווי עס שטייט: "וישלח אמציה כהן בית אל אל ירבעם מלך ישראל לאמור קשר עליך עמוס". לאמיר ליינען די פסוקים, מיר וועלן דאס שפעטער זען אין ספר עמוס פרק ז', דארט שטייט: "וישלח אמציה כהן בית אל אל ירבעם מלך ישראל לאמור, קשר עליך עמוס בקרב בית ישראל, לא תוכל הארץ להכיל את דבריו" - עמוס האט גערעדט אויף דיר שווערע רייד; "כי כה אמר עמוס, בחרב ימות ירבעם וישראל גלה יגלה מעל אדמתו. ויאמר אמציה אל עמוס, חוזה לך ברח לך אל ארץ יהודה ואכול שם לחם ושם תינבא. ובית אל לא תוסיף עוד להינבא כי מקדש מלך הוא ובית ממלכה הוא".
אמציה זאגט פאר עמוס: חוזה, דו נביא, גיי אנטלויף קיין ארץ יהודה, דארט זאלסטו עסן ברויט און דארט זאלסטו נבואה זאגן, קום מער נישט קיין בית אל. פארוואס? ווייל "מקדש מלך הוא ובית ממלכה הוא", זיי האבן דארט א קעניגרייך. "ויען עמוס ויאמר אל אמציה, לא נביא אנוכי ולא בן נביא אנוכי כי בוקר אנוכי ובולס שקמים. ויקחני השם מאחרי הצאן ויאמר אלי השם לך הינבא אל עמי ישראל". מיר וועלן דאס דארט זען מער באריכות, דעם גאנצן שמועס צווישן זיי. עכ"פ זאגן חז"ל, דארט ווען אמציה ווארנט ירבעם מלך ישראל און זאגט "קשר עליך עמוס", זע ער האט גערעדט שווערע ווערטער קעגן דיר, האט ער געזאגט אזוי: ערשטנס, חס ושלום, יענער צדיק האט נישט אזוי געזאגט! ער איז נישט געווען גרייט אנצונעמען לשון הרע. און צווייטנס, אפילו אויב ער האט יא געזאגט, וואס קען איך אים טאן? די שכינה האט אים געהייסן! "אמר לו" מיינט בדבר השם, וואס מ'האט אים איבערגעגעבן פונעם אויבערשטן דאס זאגט ער. קומט אלזא אויס, אז דא איז געווען א זכות פאר ירבעם בן יואש; הגם ער איז געווען א מלך רשע, אבער מיר זעען אז ער האט נישט מקבל געווען קיין לשון הרע, און דערפאר האט ער זוכה געווען צו ווערן אויסגערעכנט דא צוזאמען מיט די מלכים פון מלכי יהודה.
אמרו רבותינו זיכרונם לברכה, ברענגט דער רד"ק: "כל ששמו ושם אביו בנביאות, בידוע שהוא נביא בן נביא" - אויב ס'ווערט דערמאנט דער נאמען פונעם נביא און אויך דער נאמען פון זיין פאטער, ווייסן מיר אז זיין פאטער איז אויך געווען א נביא. למשל "מיכיהו בן ימלה" - מיר זעען אז ימלה איז אויך געווען א נביא, כאטש ס'ווערט נישט דערמאנט קיין שום נבואה פון אים. עס איז דאך אונז באקאנט אז ס'זענען געווען א מיליאן און צוויי הונדערט טויזנט נביאים, און פון זיי זענען נאר 48 נביאים און זיבן נביאות וועמענס נבואה ס'איז אויסגעפעלט געווארן לדורות, די זענען געשריבן געווארן. ממילא אסאך מאל זעט מען נישט און מען קען נישט דעם פאטער אין קיין שום נבואה וואס ער האט געזאגט, ווייל זיין נבואה איז נישט אויסגעפעלט געווארן לדורות. עכ"פ, כל ששמו ושם אביו בנביאות, בידוע שהוא נביא בן נביא. שמו ולא שם אביו, בידוע שהוא נביא ולא בן נביא - אויב דער פאטער'ס נאמען ווערט נישט דערמאנט, מיינט דאס אז דער טאטע איז טאקע נישט געווען קיין נביא. שמו ושם עירו, בידוע שהוא נביא מאותה העיר; דאס איז פשוט. אבער דער עיקר דגש איז ווייטער: שמו ולא שם עירו, בידוע שהוא נביא מירושלים. אזוי שנעל ווי עס ווערט נישט דערמאנט אז דער נביא איז פון א געוויסער שטאָט, אזוי ווי "ירמיהו אשר בענתות", ווייסט מען גלייך אז ער איז פון ירושלים. אויב זיין שטאָט ווערט נישט דערמאנט, ווייסט מען אז ער איז פון ירושלים; "אליהו התשבי" אדער הגלעדי, ווייסט מען אז ער איז פון תושב אדער פון גלעד, און אויב ס'ווערט נישט דערמאנט, ווייסט מען אז דער נביא איז געווען פון ירושלים. נאך האבן זיי געזאגט: ווער ס'ווערט דערמאנט זיין פאטער און זיין זיידע, פארוואס פעלט דאס אויס? דאס איז פאר דער גדולה פון זיינע עלטערן, וואס זענען געווען גרעסער פון דעם וואס ביי אים ווערט נאר דערמאנט דער נאמען פונעם פאטער. דאס הייסט אז זיין משפחה איז שוין געווען זייער מיוחס'דיג, און דעריבער זעט מען אז מען דערמאנט דא דריי דורות: דער זיידע, דער טאטע און דער זון.
און בארי - די גאנצע הקדמה, זאגט דער רד"ק, איז כדי מיר זאלן פארשטיין ווער ס'איז געווען "דבר השם אשר היה אל הושע בן בארי", ווער איז געווען דער בארי? זאגט דער רד"ק: דאס איז דער נאמען פון א מענטש וואס ווערט דערמאנט אין דברי הימים מיטן נאמען בארה; דארט שטייט אז אים האט גולה געווען תגלת פלאסר, און ער איז געווען נשיא לראובני. און יענער בארי איז געווען א גרויסער מענטש און איז געווען א נביא. "דבר השם אשר היה אל הושע" - זאגט דער רד"ק, מיר וועלן זען אז זיינע נבואה-ווערטער זענען געווען דברי תוכחה פאר ישראל און יהודה, ווייל זיי האבן געטאן דאס שלעכטע אין די אויגן פונעם אויבערשטן אין די טעג פון די אלע מלכים.
"דבר השם היה אל הושע בן בארי" - זאגט רש"י: די פיר מלכים האט ער מקפח געווען אין זיינע טעג. דאס מיינט אז ער האט מאריך ימים געווען איבער די יארן פון זיי אלע; ער האט געלעבט, יענער איז געשטארבן און ס'איז געקומען א צווייטער מלך, און ער לעבט ווייטער, נאך א מלך האט זיך געטוישט, ער לעבט ווייטער, נאך א מלך האט זיך געטוישט - פיר מלכים האט ער מקפח געווען אין זיינע טעג. פארוואס זאגט נישט רש"י פינף מלכים? עוזיה, יותם, אחז, יחזקיה, ירבעם בן יואש מלך ישראל - מיר האבן דא דאך פינף מלכים, פארוואס זאגט ער נישט פינף? דער תירוץ איז פשוט: ווייל די מלוכה פון ירבעם בן יואש איז געווען אין דער זעלבער צייט מיט מלכי יהודה. מלכי יהודה איז א מלוכה וואס גייט איינס נאכן צווייטן, עס גייען נישט צוויי צוזאמען; עוזיה איז נישט יותם, און יותם איז נישט אחז, און אחז איז נישט יחזקיה - ס'זענען דא אריבער עפאכעס, און די אלע תקופות האט ער איבערגעלעבט. קום און זע ווי לאנג דער נביא האט מאריך ימים געווען. פון דא האבן זיי געזאגט: "אוי לה לרבנות שמקברת את בעליה" - קום און זע, די דאזיגע זענען געווען מלכים, און מלכות הייסט רבנות. רבנות מיינט נישט אזוי ווי מיר פארשטייען היינט רבנות מלשון רב, נאר רבנות אין לשון חז"ל באדייט גדולה, הערשאפט, מלשון רב און רבן, א גרויסער מענטש; וויי איז צו דער גדולה וואס באגראבט אירע בעלי-בתים, זי ברענגט דעם מענטש צו קיצור ימים.
דער מלבי"ם איז מסביר דאס וואס שטייט דא "בימי ירבעם בן יואש". די קשיא איז בעצם: וויאזוי שטעלט מען דא אריין א מלך ישראל, בעת מען רעכנט אויס די תקופה פון מלכי יהודה - וואס קומט דא אריין ירבעם בן יואש מלך ישראל? זאגט דער מלבי"ם, ווי ער האט שוין מסביר געווען אין זיין פירוש אויף ספר מלכים ב' פרק ט"ו: זייט יואש האט באזיגט אמציה מלך יהודה, זענען מלכי יהודה געווען אונטערווארפן אונטער מלכי ישראל. אמציה איז געווען מלך יהודה, יואש [פאטער פון ירבעם] איז געווען מלך ישראל; אזוי שנעל ווי ער האט אים איינגענומען, פון יענער תקופה אן איז געווארן א מצב אז די קעניגרייך וואס איז געווען צעטיילט צווישן שומרון און יהודה, איז יהודה געווען אונטערטעניג אונטער שומרון, אונטער דער האנט פון יואש. און דעמאלט איז די גאנצע מלוכה אנגערופן געווארן נאך מלכי ישראל. ווי לאנג האט דאס אנגעהאלטן? 24 יאר, ביז צו דער מלוכה פון עוזיה, וואס דאס איז געווען 27 יאר צו ירבעם בן יואש. דעמאלט האט זיך עוזיה המלך געשטארקט און געקעניגט א פולקאמע מלוכה פאר זיך אליין; ער האט אראפגעווארפן פון זיך דעם יאך פון ירבעם בן יואש און געקעניגט פאר זיך אליין, און איז מער נישט געווען אונטערווארפן אונטער ירבעם. אונטערווארפן קען מיינען צאלן שטייערן, זיך אונטערגעבן נישט אויפצושטעלן אן אייגענע מיליטער, און נאך פארשידענע אופנים וואס ווען איין מלוכה הערשט איבער דער צווייטער, איז די אנדערע איר אונטערווארפן.
לויט דעם, זאגט ער, וועט מען פארשטיין וואס עס שטייט אין דער נבואה פון הושע און אין דער נבואה פון עמוס, וואו ס'שטייט אז זיי האבן נבואה געזאגט אין די טעג פון ירבעם. זאגט דער מלבי"ם: די זאך איז גאר וואונדערלעך; ווייל אויסער דעם וואס מיר געפינען קיינמאל נישט אז ביי א נביא זאל מען דערמאנען אז ער האט נבואה געזאגט אין די טעג פון מלכי ישראל - ביי אלע נביאים דערמאנט מען שטענדיג מלכי יהודה - און אויסער דעם וואס ס'איז נישט פארשטענדליך פארוואס מען שטעלט דא אריין ירבעם וואס איז פון מלכי ישראל, איז נאך פיל מער וואונדערלעך: אויב וויל מען טאקע רעכענען די יארן פון זיין נבואה לויט די רשעות'דיגע מלכי ישראל, פארוואס דערמאנט מען נאר ירבעם? אין יענע יארן האבן דאך געקעניגט אין ישראל אויך זכריה בן ירבעם, ס'האט אויך געקעניגט מנחם, און אויך פקח; קומט אויס אז אויב מען וויל רעכענען די תקופה פון הושע'ס נבואה לויט מלכי ישראל, זאל מען אויסרעכענען אלע וואס האבן געקעניגט אין זיין צייט! וואס טוט מען געווענליך? מען רעכנט אויס מלכי יהודה, מען דארף נישט אויסרעכענען מלכי ישראל, בפרט נאך אז מלכות יהודה זענען געווען מער צדיקים. אויב דערמאנט מען שוין יא איינעם פון מלכי ישראל, זאל מען כאטש אויסרעכענען אלע מלכים פון יענער תקופה; אבער אויסצורעכענען בלויז איין מלך פון אלע מלכים, איז זייער שווער צו פארשטיין. חז"ל האבן טאקע צוליב דעם קושי מסביר געווען אז ער האט געהאט א זכות, אבער דער מלבי"ם ברענגט די זאך נענטער צום פארשטאנד לויטן פשט: זאגט דער מלבי"ם, לויט ווי מיר האבן מסביר געווען פארשטייט מען עס זייער גוט: דאס וואס שטייט דא "בימי ירבעם", איז ווייל ירבעם האט דאך ווי געזאגט געהאט א געוויסע הערשאפט איבער יהודה; אזוי שנעל ווי ירבעם [מלכות ישראל] האט געהאט די ממשלה, איז יהודה געווען אונטערווארפן אונטער אים, און איידער עוזיה האט זיך געשטארקט צו קעניגן, איז די גאנצע מלוכה אנגערופן געווארן נאך ירבעם. ממילא איז זייער ריכטיג אויסצורעכענען עוזיה, יותם, אחז, יחזקיה, און ירבעם בן יואש מלך ישראל, וואס אלע פון זיי האבן געהערשט - וואו? אין יהודה! ווייל ירבעם האט באזיגט יהודה און געהערשט איבער איר יענע תקופה. און דאס וואס ער שרייבט "בימי עוזיה", מיינט נאך די 24 יאר פון דער מלוכה, פון ווען אן די מלוכה האט געהייסן מלכות עוזיה. 24 יאר האט געהערשט ירבעם, דערנאך האט זיך עוזיה געשטארקט און געקעניגט, און אויב אזוי קומט אויס אז די מלוכה פון ירבעם בן יואש איז געווען פריער, און הערשט דערנאך האט זיך עוזיה געשטארקט, און דערנאך זענען געווען עוזיה, יותם, אחז און יחזקיה.
"תְּחִלַּת דִּבֶּר ה' בְּהוֹשֵׁעַ, וַיֹּאמֶר ה' אֶל הוֹשֵׁעַ לֵךְ קַח לְךָ אֵשֶׁת זְנוּנִים וְיַלְדֵי זְנוּנִים כִּי זָנֹה תִזְנֶה הָאָרֶץ מֵאַחֲרֵי ה'". כדי צו פארשטיין דעם גאנצן סדר, לאמיר ליינען עטליכע פסוקים צוזאמען, און דערנאך וועלן מיר מסביר זיין וואס דא קומט פאָר: "וַיֵּלֶךְ וַיִּקַּח אֶת גֹּמֶר בַּת דִּבְלָיִם וַתַּהַר וַתֵּלֶד לוֹ בֵּן. וַיֹּאמֶר ה' אֵלָיו קְרָא שְׁמוֹ יִזְרְעֶאל כִּי עוֹד מְעַט וּפָקַדְתִּי אֶת דְּמֵי יִזְרְעֶאל עַל בֵּית יֵהוּא וְהִשְׁבַּתִּי מַמְלְכוּת בֵּית יִשְׂרָאֵל. וְהָיָה בַּיּוֹם הַהוּא וְשָׁבַרְתִּי אֶת קֶשֶׁת יִשְׂרָאֵל בְּעֵמֶק יִזְרְעֶאל. וַתַּהַר עוֹד וַתֵּלֶד בַּת וַיֹּאמֶר לוֹ קְרָא שְׁמָהּ לֹא רֻחָמָה כִּי לֹא אוֹסִיף עוֹד אֲרַחֵם אֶת בֵּית יִשְׂרָאֵל כִּי נָשׂא אֶשָּׂא לָהֶם. וְאֶת בֵּית יְהוּדָה אֲרַחֵם וְהוֹשַׁעְתִּים בַּה' אֱלֹהֵיהֶם וְלֹא אוֹשִׁיעֵם בְּקֶשֶׁת וּבְחֶרֶב וּבְמִלְחָמָה בְּסוּסִים וּבְפָרָשִׁים. וַתִּגְמֹל אֶת לֹא רֻחָמָה וַתַּהַר וַתֵּלֶד בֵּן. וַיֹּאמֶר קְרָא שְׁמוֹ לֹא עַמִּי כִּי אַתֶּם לֹא עַמִּי וְאָנֹכִי לֹא אֶהְיֶה לָכֶם". ביז אהער זענען די פסוקים ביזן סוף פון פסוק ט', און דאס גיט אונז א געוויס בילד בנוגע דעם גאנצן עניין פון חתונה האבן מיט יענער פרוי וואס הייסט גומר בת דבליים. און איידער מיר הייבן אן מסביר צו זיין דעם עניין אליין, דארף מען זיך אפשטעלן אויפן אויסדרוק "תחילת דיבר השם בהושע" - וואס באדייט "תחילת דיבר השם בהושע"? וואס איז דער דאזיגער "תחילת"?
אמר רבי יוחנן: פארוואס הייסט עס "תחילת דיבר השם בהושע"? ווייל ער איז געווען דער ערשטער פון פיר נביאים וואס האבן נבואה געזאגט אין יענער תקופה, און דאס זענען: הושע, ישעיה, עמוס און מיכה. דאס הייסט אז די נבואה פון הושע איז געווען פריער ווי די נבואה פון ישעיה, און דערפאר שטייט "תחילת". ווייל צי האט דען דער אויבערשטער מיט הושע גערעדט צום ערשט? פון משה רבינו עליו השלום ביז הושע וויפיל נביאים זענען דען געווען - אזוי ווי די גמרא פרעגט! דערויף זאגט רבי יוחנן: די נביאים וואס זענען געווען אין יענער תקופה, די פיר וואס מיר האבן אויסגערעכנט: הושע, ישעיה, עמוס און מיכה - ווער איז געווען דער ערשטער פון זיי? דאס איז געווען הושע; "תחילת דיבר השם", דער ערשטער דיבור, דער ערשטער נביא פון זיי אלע, איז געווען הושע. דער מלבי"ם מאכט דעם חשבון - ווער ס'וויל קען אריינקוקן אין פסוק א' - ווי מען זעט אז אויך כראנאלאגיש איז דאס פינקטליך, אז דער ערשטער נביא איז געווען הושע, און ער באווייזט דאס לויטן חשבון וואס ער האט פריער געמאכט בנוגע ירבעם בן יואש מלך ישראל. רש"י טייטשט "תחילת דיבר השם בהושע" לויטן פשוטו של מקרא: דער ערשטער דיבור וואס דער אויבערשטער האט גערעדט מיט הושע, האט ער אים אזוי געזאגט. קומט אויס אז דא רעדט מען בכלל נישט פון "תחילה" אין פארגלייך צו אנדערע, נאר וואס איז געווען דער ערשטער דיבור וואס דער אויבערשטער האט געזאגט צו הושע: "תחילת דיבר השם בהושע, ויאמר השם אל הושע לך קח לך אשת זנונים" וכו' - דאס איז געווען דער ערשטער דיבור, די ערשטע נבואה וואס איז איבערגעגעבן געווארן פאר הושע.
וואס מ'האט אים דא איבערגעגעבן בכלליות איז, אז ער זאל גיין נעמען א פרוי וואס איז באקאנט און מפורסם אלס אן אשת זנונים, און די זאך איז א רמז אז "כי זנה תזנה הארץ מאחרי השם". און די פרוי געבערט אים דערנאך קינדער, און די נעמען פון די דאזיגע קינדער רופט ער לויט די געשעענישן וואס גייען אריבער אויף כלל ישראל. דאס איז וואס ס'שטייט מפורש אין נביא. מען דארף אבער וויסן, אז עס זענען דא דריי וועגן וויאזוי צו פארשטיין דעם גאנצן מהלך. מיר וועלן זיי אויסרעכענען בכלליות, און דערנאך וועלן מיר צוגיין מער בפרטיות צו זען יעדע שיטה עקסטער. איין וועג איז דער וועג פון חז"ל, אז אלעס וואס מען ליינט דא איז געווען כפשוטו: דער אויבערשטער רעדט צו הושע ער זאל גיין נעמען אן אשת זנונים, וואס איז באקאנט ביי איר נאמען, און ער האט אים אנגעזאגט דעם גאנצן מהלך ווי מיר וועלן באלד זען; און דער מהלך האט א המשך אין חז"ל מער ווי דאס וואס שטייט ביי אונז מפורש אין די פסוקים, און דאס וועלן מיר אויך זען. דער צווייטער ביאור איז, אז אלעס וואס מען ליינט דא: "לך קח לך אשת זנונים", האב קינדער - אלעס איז געווען במראה הנבואה, אלעס איז געווען ביים "דיבר השם בהושע"; דער אויבערשטער זאגט אים א נבואה און הייסט אים נעמען, און אין זיין נבואה זעט ער זיך איר נעמען, אין זיין נבואה ווערן אים געבוירן קינדער, און אין זיין נבואה זעט ער דעם גאנצן מהלך וואס מיר וועלן ווייטער זען. און ס'איז פאראן א דריטער ביאור, דאס איז דער ביאור פון תרגום יונתן, אז דא איז בכלל נישטא קיין ציווי און נישט קיין באפעל, נאר דא איז פאראן א באשרייבונג פונעם מצב פונעם פאלק. און דער דאזיגער ביאור פארלאנגט מער ביאור, און מיר וועלן אים באלד מסביר זיין.
לאמיר אנהייבן מיט דעם ביאור וואס זאגט אז אלעס וואס מיר האבן דא געזען איז געווען במראה הנבואה. דער אבן עזרא הייבט אן זיין פירוש: נאום אברהם המחבר - רבי אברהם אבן עזרא - חלילה חלילה אז דער אויבערשטער זאל מְצַוֶוה זיין צו נעמען אן אשת זנונים און געבערן ילדי זנונים! און ווער ס'זאגט "דיו לעבד להיות כרבו", דאס איז נישט געזאגט געווארן אויף דעם; ווייל דאס וואס כלל ישראל האט געזונדיגט מאחרי השם איז בלויז דרך משל, אבער ביי א מענטש איז דאס במעשה. מען קען נישט זאגן: אזוי ווי זיי האבן געזונדיגט מאחרי השם, זאל דער נביא אויך אזוי טאן במעשה; זאגט ער: חלילה וחס דאס צו טייטשן כפשוטו! "והנכון בעיניי", אז דער נביא האט דאס געזען אין מראות הנבואה אין א חלום ביינאכט, אז דער אויבערשטער זאגט אים "לך קח לך אשת זנונים", און ער איז געגאנגען און גענומען - אלעס במראה הנבואה; ער האט גענומען א באקאנטע פרוי, זי איז געווארן טראגעדיג און האט געבוירן - דאס אלעס איז פארגעקומען אין מראות הנבואה. זאגט דער אבן עזרא: דאס איז דער ריכטיגער פשט אין די פסוקים. און וואונדער זיך נישט דערויף, אזוי ווי עס שטייט ביי משה רבינו: "אם יהיה נביאכם השם במראה אליו אתוודע בחלום אדבר בו". אזוי אויך ביי ישעיהו הנביא, וואס ס'שטייט "הלך עבדי ישעיהו ערום ויחף" - מיינט מען דען אז דאס איז געווען ממש כפשוטו? אוודאי נישט! פארוואס זאל דער נביא גיין נאקעט צוליב כוש און מצרים? נאר די כוונה איז אז אין דער נבואה האט ער זיך געזען גיין נאקעט און בארוועס. און אזוי אויך "קח לך לבנה", "שכב על צידך השמאלי", "קח לך חיטים", און דער עניין פונעם בארד - בקיצור, די אלע זאכן זענען אלע געווען אין מראות הנבואה. ער ברענגט נאך ראיות דערויף, מיר וועלן נישט מאריך זיין דערין; לויט דער שיטה פונעם אבן עזרא איז אלעס געווען במראה הנבואה. און אזוי זאגט אויך דער רד"ק: דער גאנצער עניין איז געווען במראה הנבואה, און די מראה איז בעצם א משל אויף כלל ישראל וואס זענען זיך מתרחק פונעם אויבערשטן, און דאס איז וואס שטייט: "זנה תזנה הארץ מאחרי השם".
נאך א ביאור איז דער ביאור פון חז"ל. רש"י ברענגט: "קח לך אשת זנונים - רבותינו אמרו כמשמעו, לפי שאמר על ישראל החליפם באומה אחרת". כדי צו פארשטיין וואס רבותינו האבן געזאגט, איז פאראן אן אריכות דברים אין חז"ל אין מסכת פסחים דף פ"ז. רש"י האט נאר געברענגט איין זאץ פונעם גאנצן עניין, און מיר וועלן ליינען דעם גאנצן מהלך אזוי ווי די גמרא לייגט עס פאָר אין פסחים פ"ז ע"א: "דבר השם אשר היה אל הושע בימי עוזיהו יותם אחז יחזקיהו מלכי יהודה - בפרק אחד נתנבאו ארבעה נביאים, וגדול שבכולם הושע, שנאמר תחילת דיבר השם בהושע. וכי בהושע דיבר תחילה? והלא ממשה עד הושע כמה נביאים? אמר רבי יוחנן: תחילה לארבעה נביאים שנתנבאו באותו הפרק, ואלו הן: הושע, ישעיה, עמוס ומיכה. אמר לו הקדוש ברוך הוא להושע: בניך חטאו. והיה לו לומר: בניך הם, בני בחוניך הם, בני אברהם יצחק ויעקב, גלגל רחמיך עליהן!" דאס האט דער אויבערשטער ערווארטעט אז דער נביא זאל ענטפערן. נישט נאר וואס ער האט אזוי נישט געזאגט, נאר ער האט געזאגט פאר אים: "ריבונו של עולם, כל העולם כולו שלך הוא, העבירם באומה אחרת!" וואס איז די פראבלעם, רבונו של עולם? זיי מאכן פראבלעמען? טויש זיי אויס אויף אן אנדער פאלק! אמר הקדוש ברוך הוא: וואס זאל איך טאן מיט דעם זקן? איך זאג אים אזעלכע ווערטער און איך ערווארט א תגובה פון רחמים, און דאס איז זיין תגובה - טויש זיי אויס אויף אן אנדער פאלק? האט דער אויבערשטער געזאגט: גיי נעם א פרוי א זונה און האב קינדער זנונים, און נאכדעם וועל איך אים הייסן זי פארטרייבן; אויב ער וועט איר קענען פארטרייבן, וועל איך אויך פארטרייבן כלל ישראל! שנאמר: "ויאמר השם אל הושע לך קח לך אשת זנונים וילדי זנונים, וכתיב וילך ויקח את גומר בת דבליים". ווער איז געווען די פרוי גומר? זאגן חז"ל א דרשה דערויף, אבער מיר וועלן דאס באלד זען אויפן גוף פונעם פסוק.
"ותהר ותלד לו בן, ויאמר השם אליו קרא שמו יזרעאל" וכו', "ותהר עוד ותלד בת, ויאמר לו קרא שמה לא רוחמה כי לא אוסיף עוד ארחם", און נאך א זון: "קרא שמו לא עמי" וכו'. נאכדעם וואס ס'זענען אים געבוירן געווארן צוויי זין און איין טאכטער, זאגט דער הקדוש ברוך הוא צו הושע: וואלטסטו דען נישט געדארפט לערנען פון דיין רבי'ן משה רבינו? אז וויבאלד איך האב גערעדט מיט אים, האט ער זיך אפגעשיידט פון זיין ווייב - און דארט רעדט זיך פון א צדקת! זאגט אים דער אויבערשטער: שייד דיך אפ פון איר, כל שכן דא וואס זי איז נישט קיין גרויסע מציאה, שייד דיך אפ פון איר! ענטפערט אים הושע: רבונו של עולם, וויאזוי זאל איך איר פארטרייבן? איך האב קינדער פון איר, און איך קען איר נישט ארויסווארפן און נישט גט'ן! האט דער הקדוש ברוך הוא געזאגט צו אים: און וואס איז מיט דיר - דיין ווייב איז א זונה און דיינע קינדער זענען ילדי זנונים, און דו ווייסט אפילו נישט צי זיי זענען דיינע קינדער צי פון אנדערע, ווייל ביי אזא פרוי איז גארנישט זיכער, און דאך קענסטו זיך נישט שיידן פון זיי; בעת כלל ישראל זענען מיינע קינדער, בני בחוניי, די קינדער פון אברהם יצחק און יעקב, איינע פון די פיר קניינים וואס איך האב געקויפט אין דער וועלט: תורה איז איין קניין, דכתיב "ה' קנני ראשית דרכו"; הימל און ערד איז איין קניין, דכתיב "קונה שמים וארץ"; בית המקדש איז איין קניין, דכתיב "הר זה קנתה ימינו"; און ישראל איז איין קניין, דכתיב "עם זו קנית" - זיי זענען מיינע קניינים, קינדער פון די הייליגע אבות, און זיכער מיינע קינדער, נישט אזוי ווי ביי דיר וואס ס'איז נישט זיכער צי זיי זענען דיינע קינדער; און דו האסט געזאגט "העבירם באומה אחרת"? וויאזוי האסטו געקענט זאגן אזא זאך?!
דאס אלעס איז געווען א סדרת חינוך פארן נביא, כדי ער זאל איינזען אז ער האט געהאט א טעות אין זיין מהלך. וויבאלד ער האט איינגעזען אז ער האט געזינדיגט, איז ער געשטאנען בעטן רחמים אויף זיך אליין. האט דער הקדוש ברוך הוא צו אים געזאגט: איידער דו בעטסט רחמים אויף זיך, בעט רחמים אויף כלל ישראל, וואס איך האב נגזר געווען אויף זיי דריי גזירות צוליב דיר! דאס הייסט, דער אויבערשטער זאגט אים כביכול: דו פירסט זיך ווייטער נישט כהוגן; אנפאנג האסטו זיך נישט געפירט כהוגן ווען דו האסט געזאגט "החליפם באומה אחרת", און יעצט פירסטו זיך ווייטער נישט כהוגן מיט דעם וואס דו בעטסט רחמים אויף דיר אליין, ווייל דו האסט נישט גערעדט כראוי; וואס פאסט זיך יעצט צו טאן? בעט רחמים אויף זיי, דאס איז וואס דו דארפסט יעצט טאן! איז ער געשטאנען און געבעטן רחמים און מבטל געווען די גזירה, און האט זיי אנגעהויבן צו בענטשן, שנאמר: "והיה מספר בני ישראל כחול הים". דאס איז די קומענדיגע פרשה, גלייך נאך דעם עניין פון "לא עמי" און די גאנצע מעשה וואס די גמרא באשרייבט, גלייך דערנאך בענטשט הושע כלל ישראל: "וְהָיָה מִסְפַּר בְּנֵי יִשְׂרָאֵל כְּחוֹל הַיָּם... וְהָיָה בִּמְקוֹם אֲשֶׁר יֵאָמֵר לָהֶם לֹא עַמִּי אַתֶּם יֵאָמֵר לָהֶם בְּנֵי אֵל חָי. וְנִקְבְּצוּ בְּנֵי יְהוּדָה וּבְנֵי יִשְׂרָאֵל יַחְדָּו... וּזְרַעְתִּיהָ לִּי בָּאָרֶץ וְרִחַמְתִּי אֶת לֹא רֻחָמָה וְאָמַרְתִּי לְלֹא עַמִּי עַמִּי אַתָּה".
קומט אלזא אויס, אז לויט דעם ביאור איז דאס אלעס געווען במציאות ממש, כדי צו פאראנשאוליכן פארן נביא ווי שווער עס איז פאר א מענטש זיך אפצוזונדערן אפילו פון עמיצן וואס איז נישט קיין גרויסער צדיק, על אחת כמה וכמה ווי שווער עס איז פארן רבונו של עולם כביכול זיך אפצוזונדערן פון זיינע קינדער, בני בחוניו; און דעריבער איז דער דיבור פון הושע דא געווען א דיבור וואס האט ארויסגערופן א תוכחה קעגן אים פון קודשא בריך הוא. דאס איז דער צווייטער ביאור. דער דריטער ביאור איז דער פירוש פונעם תרגום יונתן; לאמיר ליינען די ווערטער פונעם תרגום יונתן, ווייל זיין ביאור דא איז גאר א חידוש, ער טייטשט די פסוקים נישט לויט ווי עס קלינגט אויפן פשוט'ן וועג, נאר מער דרך דרש. זאגט תרגום יונתן: "שריות פתגמא דהשם בהושע" - שריות מיינט תחילה, דער אנהייב פונעם דיבור פונעם אויבערשטן מיט הושע; "ואמר השם להושע: אזיל אתנבי נבואה על יתבי קרתא תעוותא" - גיי נבואה זאגן אויף די איינוואוינער פונעם פארפירטן ארט וואס טוען עבירות (קרתא תעוותא מיינט די פארפירטע שטאָט); "דאינון מוסיפין למחטי" - אז זיי גייען ווייטער אין זייער טעות און לייגן צו זינד; "ארי מתעי יטעון דיירי ארעא מבתר פולחנא דהשם" - ווייל די איינוואוינער פונעם לאנד בלאנדזשען און גייען אוועק פון דער עבודה פונעם אויבערשטן. דאס הייסט: מיר פארשטייען "קח לך אשת זנונים" אז ער זאל חתונה האבן מיט איר - אדער בפועל לויט חז"ל, אדער במראה הנבואה לויטן אבן עזרא; אבער לויט ביידע מיינט "קח לך אשת זנונים" חתונה האבן. קומט אבער תרגום יונתן און זאגט: ניין! "קח לך" מיינט נעם און לערן, "קח לך אשת זנונים" מיינט גיי און זאג נבואה אויף די מענטשן וואס פירן זיך אויף מיט זנונים; נעם און לערן זיי תשובה צו טאן! "אזיל אתנבי נבואה על יתבי קרתא תעוותא", אויף די איינוואוינער פון דער שטאט וואס טוען מעשי זנונים. און "כי זנה תזנה הארץ", וואס קלינגט אויף לשון עתיד, זאגט רש"י אז ניין, ער באשרייבט דעם יעצטיגן מצב, אז די איינוואוינער פונעם לאנד גייען אוועק פון דער עבודה פונעם אויבערשטן פונקט ווי אן אשת זנונים וואס גייט אוועק פון איר מאן; ממילא נעם דיר מוסר און גיי מוסר'ן די אשת זנונים און די ילדי זנונים, ווייל דו זעסט אז דאס לאנד זינדיגט און טוט מתועב'דיגע מעשים, דארפסטו נעמען א נבואה און זיי מוכיח זיין. דאס איז דער טייטש לויט תרגום יונתן. און די מפרשים זאגן "ונכון הוא" - דער רד"ק פירט אויס: "ויונתן תרגם העניין על דרך משל ונכון הוא פירושו", אז דער פירוש פון יונתן איז גאר ריכטיג דא אינעם עניין, און לויט דעם איז דא בכלל נישט געווען קיין שום באפעל, אפילו נישט במראה הנבואה.
דער מלבי"ם איז מסביר: שטענדיג ווען ס'שטייט "דיבר" מיט א ב' - דאס הייסט "דיבר בהושע" און נישט "דיבר אל הושע", "תחילת דיבר השם בהושע" - זאגט דער מלבי"ם: יעדער דיבור וואס קומט נאכדעם א ב', איז א רמז אויף רוח הקודש וואס רעדט אינעם נביא פאר זיין אייגענעם צוועק. ווען מען זאגט דער אויבערשטער רעדט "אל", איז דאס פאר דער נוצן פון אנדערע; אבער ווען מען זאגט דער אויבערשטער רעדט "ב'", "דיבר השם בהושע", מיינט דאס אויף הושע'ן אליין, זאכן וואס זענען פאר הושע'ס אייגענער השלמה. דא איז נישט קיין שליחות פארן גאנצן פאלק, נאר א דיבור פארן נביא אליין. מען דארף בכלל וויסן, ווי מיר האבן פריער דערמאנט, אז ס'זענען געווען א מיליאן און צוויי הונדערט טויזנט נביאים וועמענס נבואה איז נישט געשריבן געווארן לדורות. ס'איז דא אן איינגעווארצלטער טעות ביי מענטשן וואס מיינען: וואס איז א נביא? א מענטש מיט וועמען דער אויבערשטער פארבינדט זיך כדי אנצוזאגן דעם פאלק, מקרב צו זיין דאס פאלק, אדער ענליכע זאכן; און דעריבער מיינען זיי בטעות אז ווען מען רעדט פון א מיליאן און צוויי הונדערט טויזנט נביאים, האבן זיי אלע מוכיח געווען דאס פאלק נאר זייער נבואה איז נישט אויסגעפעלט געווארן לדורות. אבער דאס איז א טעות! מען דארף וויסן אז נבואה ביסודה איז בכלל נישט באשטימט געווארן פארן פאלק; דער נביא באקומט נבואה פאר זיין אייגענער רוחניות'דיגער דערהויבונג. ווי מיר זעען אין מסילת ישרים, די העכסטע מדרגה פון די מדריגות פון זהירות, זריזות, נקיות וכו', די לעצטע מדרגה איז רוח הקודש. דאס הייסט: ווער ס'האט זיך דערהויבן און דערנענטערט, קומט צו א מצב אז דער הקדוש ברוך הוא רעדט מיט אים; דאס רעדן פונעם אויבערשטן מיט אים איז א המשך פון זיין רוחניות'דיגער פארבינדונג און שטייגן אין עבודת השם. און וויבאלד ס'איז דא א מענטש וואס שטייט אויף אזא הויכער מדרגה און האט א דירעקטע פארבינדונג מיט דער השגחה העליונה, באנוצט זיך דער אויבערשטער מיט דעם נביא איבערצוגעבן בשורות פארן פאלק; אבער ס'איז נישט אז דער אויבערשטער גיט א נבואה פארן נביא בלויז צוליב דעם פאלק, נאר דער נביא קומט צו נבואה פאר זיין אייגענער דערהויבונג. ס'איז פאראן געוויסע פעלער ווי "בטרם אצרך בבטן ידעתיך" כדי צו נביאות זאגן פארן פאלק, אבער אינעם געווענליכן סדר זענען אלע נביאים געווען מענטשן וואס האבן זיך דערהויבן אין רוחניות ביז זיי האבן זוכה געווען צו א דירעקטן קשר מיטן רבונו של עולם וואס פירט זיי אין דרכי הנהגה און אין עבודת השם, און די באגלייטנדע ארבעט איז געווען, אז ווען מ'האט געדארפט עפעס איבערגעבן פארן פאלק, האט דער אויבערשטער דאס געטאן דורכן נביא. און "נביא" קומט פונעם לשון "ניב שפתים", לשון דיבור, אז ער האט א דיבור מאת השם.
לאמיר זיך צוריקקערן: זאגט דער מלבי"ם, דאס וואס שטייט "דיבר השם בהושע", איז א דיבור פאר הושע'ס אייגענעם צוועק; מיר רעדן דא נישט פון קיין שליחות צום פאלק, נאר פון א דיבור פאר זיין אייגענער נוצן, און דערפאר שטייט "בהושע" און נישט "אל הושע". נאך א זאך זאגט דער מלבי"ם: ווען ס'שטייט מיט א ב', קומט דאס אמאל ארויסצוברינגען א דיבור פון תלונה און תרעומת. דער מלבי"ם ברענגט עטליכע דוגמאות דערויף, אזוי ווי מיר געפינען "דיברנו בה' ובך", וואס דאס איז א תלונה און א דיבור של גנאי; ממילא רעדן "במישהו" קען מיינען אדער א דיבור של גנאי, אדער א דיבור פארן נביא'ס אייגענער השלמה - אזוי ווי "רוח השם דיבר בי", מיינט פאר מיין אייגענער נוצן, "בחלום אדבר בו", מיינט פארן נביא'ס אייגענעם צוועק. אויב אזוי האבן מיר צוויי ביאורים, און זאגט דער מלבי"ם: ביידע ביאורים זענען דא גילטיג! דאס הייסט, "דיבר השם בהושע" איז סיי א דיבור פארן נביא'ס אייגענער השלמה, און סיי א דיבור פון תלונה און גנאי, אזוי ווי "דיברנו בה' ובך" - צו רעדן אויף עמיצן מיט תוכחה. און פון דא האבן חז"ל געלערנט וואס זיי האבן געלערנט; יעצט פארשטייט מען דעם יסוד פון דעם וואס חז"ל האבן ארויסגענומען, אז דא איז געווען א תוכחה פארן נביא אליין. ס'איז געווען א תוכחה וויבאלד דער נביא אליין האט גערעדט אומפאסיגע ווערטער, איז געווען דא א שווערער דיבור: דער אויבערשטער האט גערעדט "בהושע", ער האט אים געזאגט שווערע ווערטער: דו האסט זיך געפירט שלא כהוגן, דו דארפסט תשובה טאן אויף וואס דו האסט געטאן! און צווייטנס, ס'איז געווען פאר זיין אייגענעם צוועק, ווייל דאס איז נישט קיין נבואה איבערצוגעבן פארן פאלק, נאר א נבואה וואס איז פארן נביא אליין, א פערזענליכער מעסעדזש צו אים אליין.
און פון דעם וויכוח איז ארויסגעקומען אז דער אויבערשטער האט געזאגט פאר הושע: "לך קח לך אשת זנונים". זאגט דער מלבי"ם: מסתמא האט דער וויכוח געהאט א שייכות מיטן ציווי וואס שטייט גלייך נאכדעם; אויב שטייט "דיבר השם בהושע", איבער וואס האט ער גערעדט? וואס איז געווען די שווערע נבואה און דער דיבור פון גנאי וואס איז אים איבערגעגעבן געווארן? האבן חז"ל ארויסגענומען: וואס שטייט גלייך נאכדעם? "קח לך אשת זנונים"! פון דעם וואס מען זעט "קח לך אשת זנונים", פארשטייט מען אז איבער דעם פונקט איז געווען דער וויכוח, און איבער דעם איז געווען דער גנאי. און פון דעם האבן חז"ל געלערנט אז בעצם איז דא געווען א טענה פון הושע אז דער אויבערשטער זאל זיי אויסטוישן מיט אן אנדער פאלק; הושע האט נישט געוואלט גיין אין דער שליחות פונעם אויבערשטן זיי צו מוכיח זיין. זאגט דער מלבי"ם: די שליחות פונעם אויבערשטן איז דאך א חוב וואס ליגט אויף די נביאים; ווען דער אויבערשטער הייסט נבואה זאגן, קען א נביא נישט זאגן אז ער שטעלט זיך קעגן, ס'איז אים פארבאטן, און א כובש נבואתו איז חייב מיתה בידי שמים! ער מוז גיין איבערגעבן די נבואה וואס דער אויבערשטער האט אים געהייסן. מיר זעען דאך ביי יונה הנביא אז ער איז נאכגעלאפן געווארן צוליב דעם, ווייל א נביא מוז איבערגעבן וואס דער אויבערשטער האט אים געהייסן. און דא האט הושע נישט געוואלט גיין זאגן נבואה אין דער שליחות פונעם אויבערשטן זיי צו מוכיח זיין, נאר ער האט געזאגט צום אויבערשטן: רבונו של עולם, זיי האבן קאליע געמאכט, לאז זיי אפ!
לאז זיי אפ! דאס אלעס פארוואס? ווייל ער וויל נישט גיין אין דער שליחות פונעם אויבערשטן. זאגט אים דער הקדוש ברוך הוא: אזוי ווי דו ווילסט נישט גיין זיי מוכיח זיין, און איך וויל זיי נישט פארטרייבן, קום זאלסטו זיין פונקט ווי מיר, זאלסטו זיין אין דער זעלבער סיטואציע ווי מיר! וואס איז די סיטואציע? "קח לך אשת זנונים" וכו', און דא ביסטו אויך אין דעם זעלבן מצב: פון איין זייט, וואס קענסטו איר זאגן? זי איז דאך פון פאראויס שוין געווען אזא פרוי, אן אשת זנונים; און פון דער צווייטער זייט, קענסטו איר אויך נישט פארטרייבן, ווייל דו האסט דאך קינדער פון איר! זאגט דער אויבערשטער: אז דו ווילסט נישט גיין טאן מיין שליחות, שטעל דיך אריין אין מיין פלאץ, זע יעצט די מציאות כביכול אין וועלכער דער הקדוש ברוך הוא געפינט זיך.
און דאס איז וואס ס'שטייט "קח לך אשת זנונים" - זאגט דער מלבי"ם, די כוונה איז א פרוי וואס איז מפורסם פאר אן אשת זנונים; "וילדי זנונים" מיינט אז זי האט קינדער וואס זענען פריער געבוירן געווארן דורך זנות, וואס דאס אליין באווייזט אויף איר. און דאס איז אזוי ווי ס'שטייט: "זנתה תמר כלתך וגם הנה הרה לזנונים" - וואס מיינט "הרה לזנונים"? אז זי איז טראגעדיג אויף אן אופן וואס באווייזט אויף איר מעשה פון פריער. דער מלבי"ם איז מסביר אז ס'איז דא א חילוק צווישן "זנות", "זנונים" און "תזנות": זנות איז דער געווענליכער אויסדרוק; זנונים באדייט א פרוי ביי וועמען דאס איז מפורסם, און דערפאר שטייט "הרתה לזנונים", "תסר זנוניה מפניה", ס'איז שוין באקאנט און זי האט אפילו קינדער פון יענע מענטשן; און "תזנות" באדייט אז זי פארפירט אנדערע צו קומען צו דער עבירה.
אויב אזוי, זאגט דער מלבי"ם, האט ער אים געזאגט: "קח לך אשת זנונים וילדי זנונים". "ילדי זנונים" - נאך א ביאור איז דער מלבי"ם מסביר - מיינט אז די קינדער וואס דו וועסט געבערן פון איר וועלן זיין קינדער פון זנונים, ווייל דו האסט נישט קיין שום זיכערקייט אז דאס קינד איז טאקע דיינס, וויבאלד די דאזיגע פרוי איז באקאנט מיט אירע שלעכטע וועגן. און אויף דעם זאגט ער אים: "כי זָנֹה תזנה הארץ מאחרי השם" - כנסת ישראל איז דאך אין א בחינה פון אן אשת זנונים לגבי עבודה זרה, און וואס זי געבערט איז געבוירן אין זנות; וואס מיינט דאס? תולדותיהן כיוצא בהן, ווען זיי שטעלן אויף דעם קומענדיגן דור, צו וואס דערציען זיי זיי? זיך אפצוקערן פונעם אויבערשטן, צו מחשבות פון מינות, עבודה זרה און כפירה! און דאך האלט איך די דאזיגע אשת זנונים, די דאזיגע כנסת ישראל, און איך טרייב נישט אוועק כלל ישראל פון פאר מיינע אויגן; זאגט דער אויבערשטער: פונקט אזוי זאלסטו אויך טאן!
זאגט דער מלבי"ם: און אויב ס'איז דיר שווער די קשיא פונעם אבן עזרא און אנדערע, וויאזוי קען מען פארשטיין אז דער הקדוש ברוך הוא זאל געבן אזא באפעל פאר א נביא השם ער זאל נעמען אן אשת זנונים - און צוליב דעם האט דער אבן עזרא געהאלטן אז דאס איז בלויז געווען במראה הנבואה, און תרגום יונתן האט מסביר געווען אז דאס איז א משל - זאגט דער מלבי"ם: דאס איז נישט קיין מוכרח'דיגע ראיה, ווייל הושע איז נישט געווען קיין כהן; א זונה איז דאך נאר אסור פאר א כהן, זי איז נישט אסור פאר א ישראל, ממילא פאר הושע אלס א ישראל איז נישט געווען פארבאטן חתונה צו האבן מיט אזא פרוי. און מיר קענען צושטעלן: אויב מען וואונדערט זיך דערויף, זעט מען דאך אז יהושע האט חתונה געהאט מיט רחב, און אויף רחב שטייט אז אלע גרויסע לייט פון דער וועלט זענען געווען ביי איר; און כאטש ס'איז פאראן א חילוק, ווייל דארט איז עס געווען נאכדעם וואס זי האט זיך מגייר געווען, און נאכן זיך מגייר זיין איז עס א נייע בריאה, דאך זעט מען אז אפילו עס איז געווען א פריערדיגער פגם געפינט מען אזא מציאות; ממילא זאל מען זיך דא אויך נישט וואונדערן אז דער אויבערשטער באפעלט דעם נביא אזא נבואה.
און אויב מען וועט זאגן: אבער עס פאסט נישט! גוט, ס'איז נישט קיין איסור, ער איז נישט קיין כהן וואס איז איר אסור, אבער ס'פאסט דאך נישט פאר א נביא! זאגט דער מלבי"ם: אמת, אבער צייטנווייז באפעלט דער אויבערשטער א נביא זאכן וואס פאסן נישט, אלס אן הוראת שעה. ווי למשל ווען דער אויבערשטער האט באפוילן פאר יחזקאל צו שערן מיט א שער-מעסער די עקן פון זיין קאפ און זיין בארד; אדער ווי אליהו הנביא וואס האט מקריב געווען בשעת איסור הבמות; אדער דער באפעל פאר גדעון צו נעמען דעם אקס וואס זיין פאטער האט געפיטערט פאר עבודה זרה און אים מקריב זיין אויפן מזבח פונעם אויבערשטן, וואו עס זענען דארט געווען צען איסורים אין יענעם איין מעשה - און דאס אלעס איז געווען אלס אן הוראת שעה. אזוי אויך דא, זאגט דער מלבי"ם, זאל מען זיך נישט וואונדערן, די זאך איז געווען אלס אן הוראת שעה.