סימן תכ״ט סעיף ב׳

אסרו חג

זיין פלאץ אינעם שולחן ערוך: די דינים פון אסרו חג זענען נישט מרוכז אין איין סימן, נאר זיי ווערן דערמאנט אגב אורחא. אין דעם באנד ווערט עס געברענגט אויף צוויי ערטער: איינס אנהייב הלכות פסח און דאס צווייטע אין הלכות שבועות. דערפאר איז פאסיג צו לערנען דעם ענין פאר די הלכות פון ספירת העומר, ווייל כאטש עס ווערט געזאגט אויף פסח, האט עס א שייכות אויך צו שבועות.

שולחן ערוך סימן תכ"ט, סעיף ב', ביים סוף פונעם סעיף:

"ונוהגין להרבות קצת באכילה ושתיה ביום שאחר החג, והוא אסרו חג" - און מען פירט זיך אביסל מער צו עסן און טרינקען אינעם טאג נאכן יום טוב, און דאס איז אסרו חג
(שולחן ערוך)

(עס זענען דא וואס רופן דעם טאג נאך פסח "מימונה", אבער די מימונה פירט מען זיך נאר איין מאל אין יאר, און אסרו חג פירט מען זיך אויך אין די אנדערע ימים טובים.)

פשטות פון פסוק: "אסרו חג בעבותים"

סיי דער שולחן ערוך און סיי דער משנה ברורה זענען נישט מסביר דעם אויסדרוק "אסרו חג", וויבאלד דאס איז נישט זייער שטייגער. דער אויסדרוק איז גענומען פונעם פסוק וואס מען זאגט אין הלל:

"אסרו חג בעבותים עד קרנות המזבח" - בינדט דעם קרבן מיט שטריק ביז די ווינקלען פונעם מזבח
(פון הלל)

דריי קרבנות אינעם יום טוב: דער עולה רגל דארף ברענגען דריי ערליי קרבנות: שלמי חגיגה, שלמי שמחה, און אן עולת ראיה. די ערשטע צוויי קומען צוליב דעם יום טוב, און א טייל פון זיי ווערט געגעסן דורך די בעלים, ווייל אין שמחה אלא בבשר ויין. די עולת ראיה קומט דערפאר וואס ער גייט אריין אין דער עזרה און ווערט געזען פארן רבונו של עולם, און זי איז כליל לה' און ווערט אינגאנצן פארברענט.
דער טייטש פון פסוק לויט רש"י: "חג" איז דער קרבן פונעם יום טוב, סיי חגיגה און סיי שלמי שמחה. "אסרו", טייטש מען בינדט אים צו, צו די פיס פון די בעט אדער מיט א שטריק, און מען האלט אים געבונדן ביזן צייט וואס מען גייט עולה רגל זיין און אים מקריב זיין אויפן מזבח.
דער טעם פון דעם צובינדן: דער קרבן דארף זיין אן א מום, און דערפאר ווארט מען נישט ביזן לעצטן מינוט, נאר מען גרייט צו דעם קרבן עטלעכע טעג פריער און מען גיט אכטונג אויף אים אז עס זאל נישט אריינפאלן קיין מום אין אים, כדי מען זאל אים ברענגען קיין ירושלים א גאנצן און מקריב זיין כדת וכדין.
לויטן פשט האט עס נישט קיין שייכות צום טאג נאך יום טוב: דער פסוק רעדט פונעם יום טוב אליין, וואס דעמאלט ברענגט מען דעם קרבן, און עס רעדט בכלל נישט פונעם טאג נאכדעם וואס רופט זיך אסרו חג.

די דרשה פון חז"ל: "עשו איסור לחג"

די לשון הגמרא: די גמרא נוצט נישט דעם לשון "אסרו חג" נאר "עשו איסור לחג", דאס הייסט מאכט גרעסער די צייט פונעם יום טוב און ציט עס צו נאך א טאג, אז עס זאלן דארט זיין זאכן וואס זענען אסור מעין דעם יום טוב.
די ענלעכקייט צו שמיני עצרת: דער ענין דערמאנט פון שמיני עצרת, וואס דעמאלט זאגט דער באשעפער "קשה עלי פרידתכם" (עס איז מיר שווער אייער געזעגענונג), און דאס זיין אינאיינעם ציט זיך אריבער אויף נאך א טאג.
די לשון הירושלמי: דער ירושלמי דערמאנט נישט דעם נאמען "אסרו חג" נאר רופט דעם טאג "ברי דמועדא", דער זון פונעם מועד. אזוי ווי ביי די מלאכות פון שבת זענען דא אבות און עס זענען דא תולדות וואס זענען אזוי ווי קינדער, אזוי אויך איז דא דער מועד און א צווייג פונעם מועד, וואס איז נישט דער יום טוב אליין.
פארוואס פונקט איין טאג: דער טעם פארוואס מען ציט אויס דעם יום טוב אויף נאך א טאג ווערט דא נישט ערקלערט, און די קשיא בלייבט אפן.

דינים פון אסרו חג אין משנה ברורה

"המנהג שלא להתענות בכל אסרו חג" - דער מנהג איז אז מען פאסט נישט אין קיין שום אסרו חג
(משנה ברורה)

איסור תענית: נאכן יום טוב וואלט מן הדין געווען מותר צו פאסטן, קומט אבער די הלכה און לערנט אונז אז מען פאסט נישט אין אסרו חג, ווייל דער טאג האט נאך אין זיך א שטיקל יום טוב און א באדייט פון א מועד.
תחנון: עס זענען דא וואס האבן צוגעלייגט אז מען זאגט נישט דעמאלט תחנון, אבער אין אסרו חג פון פסח איז דאס נישט קיין חידוש, ווייל א גאנצן חודש ניסן זאגט מען דאך סייווי נישט קיין תחנון. דער למעשה'דיגער חידוש איז אינעם איסור פאסטן.

ארויפלייגן א נידוי אין שול אין ניסן און אין תשרי

"ולהטיל איסור בבית הכנסת, לצורך גדול מותר בניסן, אף שאסרו בתשרי" - און ארויפצולייגן אן איסור אין שול, איז פאר א גרויסן געברויך מותר אין ניסן, כאטש זיי האבן עס געאסרט אין תשרי
(משנה ברורה)

וואס איז א פארזאמלונג אין שול: ווען עס זענען געווען סכסוכים אין דער קהילה פלעגט מען צוזאמנעמען דעם ציבור אין שול, געווענליך פאר קריאת התורה, און מפרסם זיין ברבים איבער דער עוולה.
מעלדונג: דער באקריוודעטער אליין גייט ארויף און רופט אויס אז ער האט געבארגט פאר זיין חבר, עס זענען אריבער חדשים און ער גיט נישט צוריק, און בית דין האט געפסק'נט צו זיין גונסטן.
ארויפלייגן א נידוי: א הארבערע מעגליכקייט, אז איינער פון ועד הקהילה אדער פון בית דין גייט ארויף און רופט אויס אז מען טאר נישט רעדן צום שולדיגן, מען טאר אים נישט געבן קיין עליה און מען טאר נישט זיצן לעבן אים. דאס איז נישט קיין פולשטענדיגער חרם נאר א געוויסע סארט דערווייטערונג פונעם קהל, און דאס איז געווען איינס פון די הויפט מיטלען אין די הענט פון בית דין אין חוץ לארץ כדי צו צווינגען דעם בעל חוב צו באצאלן.
דער כח פון בית דין: עס זענען דא לענדער וואס די רעגירונג האט דארט געגעבן פאר די אידן א שטערקערן כח, און בית דין האט געקענט אפילו איינזעצן אין תפיסה. דא רעדט מען אין א פאל וואס זיי האבן נישט אזא כח אין דער האנט, און ס'איז זיי נאר געבליבן דעם געצייג פונעם נידוי.
פארוואס איז עס אסור אין תשרי: תשרי איז א חודש וואס מען דאוונט אויף מחילת עוונות, און אויסרופן ברבים אז פלוני איז שולדיג געלט און ער באצאלט נישט, ערוועקט א קטרוג אויף כלל ישראל. דערפאר הייבט מען נישט אן מיט דעם אין תשרי, נאר מען ווארט ביז דער חודש וועט אריבערגיין.
פארוואס עס איז מותר אין ניסן, און נאר לצורך גדול: ניסן איז נישט קיין חודש פון תשובה, און דעריבער איז נישטא דארט דער חשש וואס איז דא אין תשרי. פונדעסטוועגן איז ניסן אויך א באזונדערער חודש, וואס בניסן נגאלו ובניסן עתידין להיגאל (אין ניסן זענען מיר אויסגעלייזט געווארן און אין ניסן וועלן מיר ווערן אויסגעלייזט), און מען וויל נישט ערוועקן קיין קטרוג וואס זאל צוריקהאלטן די גאולה. דערפאר האט מען עס נאר מתיר געווען פאר א גרויסן געברויך (לצורך גדול), און ס'איז נישטא קיין פונקטליכע הגדרה וואס הייסט א גרויסער געברויך.

דאס צווייטע פלאץ: מוצאי חג השבועות

שולחן ערוך סימן תצ"ד, סעיף ג':

"אסור להתענות במוצאי חג השבועות" - עס איז אסור צו פאסטן מוצאי חג השבועות
(שולחן ערוך)

"ואין אומרים תחנון מתחילת ראש חודש סיון עד ח' בו, היינו אחר אסרו חג" - און מען זאגט נישט קיין תחנון פון אנהייב ראש חודש סיון ביז דעם אכטן טאג דערין, דאס הייסט נאך אסרו חג
(רמ"א)

די שינוי לשון: דער שולחן ערוך רופט דעם טאג אינגאנצן נישט "אסרו חג", נאר ענדערש "מוצאי חג השבועות", און ווידער דער רמ"א רופט עס יא אסרו חג.
דער מנהג למעשה: מען פירט זיך נישט ווי דער רמ"א לגבי תחנון, נאר מען איז מחמיר און מען זאגט נישט קיין תחנון ביז י"ב סיון, די אלע ימי התשלומין פונעם יום טוב.

די קרבנות פונעם יום טוב און די צייט פון זייער מקריב זיין

אין יום טוב איז נישטא קיין פראבלעם: שבועות איז איינער פון די שלש רגלים, און דער וואס גייט עולה רגל זיין ברויך צו ברענגען שלמי חגיגה, שלמי שמחה און אן עולת ראיה, און זיך שלעפן מיט זיי ביז ירושלים אן דעם וואס עס זאל אריינפאלן אין זיי א מום. אין יום טוב אליין מעג מען מקריב זיין אלע דריי, און ער מעג עסן זיין חלק אזוי ווי דעם שטייגער וואס ער עסט ביי זיך אינדערהיים.
אין שבת איז מען נישט מקריב קיין קרבן יחיד: אפילו ווער עס איז מחויב געווארן א חטאת, וואס האט אין זיך א חלק וואס ווערט געגעסן דורך די כהנים, קען ער עס נישט מקריב זיין אין שבת. א קרבן יחיד ווערט בכלל נישט מקריב געווארן אין שבת.
קרבנות ציבור אום שבת: דער בית המקדש ארבעט אין שבת ביי קרבנות ציבור. אויסער די עולת התמיד פון יעדן טאג, א שאף אינדערפרי און א שאף פארנאכט, איז דא אין שבת און אין יום טוב א קרבן מוסף, און אין שבת "שני כבשים בני שנה תמימים" (צוויי שאף איין יאר אלט, אן קיין מום).
תפילת מוסף: תפילת מוסף איז מתוקן געווארן אלס זכר צום קרבן, דערפאר זאגט מען דערין די פסוקים פון דעם קרבן פון יענעם טאג. אום פסח זאגט מען אלע זיבן טעג דעם זעלבן שטיקל, ווייל דער קרבן איז דאך דער זעלבער יעדן טאג, און אום סוכות טוישן זיך די פסוקים פון איין טאג צום צווייטן.
תשלומין אין חול המועד: אויב דער ערשטער טאג יום טוב געפאלט אין שבת, איז דאך נישטא קיין פארלוסט, ווייל די קרבנות פונעם יום טוב האבן דין תשלומין אין די איבעריגע טעג פון יום טוב, און ער איז זיי מקריב אין חול המועד, וואס דאס איז אויך פון דער צייט פונעם חג. און אזוי איז דער דין אין פסח און אין סוכות.

שבועות וואס געפאלט אין שבת און "יום טבוח של עצרת"

(לויטן לוח וואס מיר האבן, קען שבועות נישט געפאלן אין שבת. די קדמונים האבן געגעבן א סימן אז די טעג וואס עס קען געפאלן זענען א', ב', ד', ו', און זיי האבן מרומז געווען דערין "עבדו גוים", אז די גוים האבן נישט געוואלט מקבל זיין די תורה. די שמועס דא איז אין דער צייט פונעם בית המקדש, וואס אלעס איז באשטימט געווארן אויפן סמך פון ראיה, וואס דעמאלט האט שבועות געקענט געפאלן אין שבת.)

לכאורה איז נישטא קיין פראבלעם: אויב שבועות געפאלט אין שבת, וועט ער מקריב זיין זיינע קרבנות זונטאג, ז' סיון, וויבאלד א יום טוב האט א דין תשלומין אין די טעג נאכדעם.
די מחלוקת פון די צדוקים: די צדוקים האבן געדרש'נט "ממחרת השבת" כפשוטו, שבת בראשית, און האבן אנגעהויבן ציילן דעם עומר זונטאג. דערפאר קומט ביי זיי אויס אז דער פופציגסטער טאג, וואס איז שבועות, איז אלעמאל אויף א זונטאג. דאס איז געווען איינע פון די גרויסע ויכוחים אין די צייטן פון בית שני, און אין מסכת מנחות ווערט געווידמעט דערויף אנדערהאלבן בלאט פון ראיות אויף די אידענטיטעט פון יענעם שבת, און דערין די רייד פון רבן יוחנן בן זכאי, און די באווייזן אז דאס איז נישט שבת בראשית נאר ענדערש יום טוב.
דער למעשה'דיגער חשש: ווען שבועות געפאלט אין שבת, זענען רוב כלל ישראל מקריב זייערע קרבנות אום זונטאג, און בזמן הבית איז דאס ברענגען א קרבן און אים עסן א ממש'דיגער יום טוב פאר א מענטש. דער טאג ווערט אנגערופן אין דער גמרא "יום טבוח של עצרת", דער טאג פונעם שעכטן די קרבנות. די צדוקים וואלטן זיך געפרייט מיט דעם און געזאגט אז אט פראווען די חכמים אליין חאגע אום זונטאג לויט זייער שיטה.
וואס האבן די חכמים געטון: פון איין זייט איז דער טאג געווען כעין א יום טוב, און פון דער אנדערער זייט האבן זיי נישט געוואלט עס זאל אויסזען ווי א פולשטענדיגער יום טוב. דעריבער האבן זיי דארט בדווקא עטלעכע זאכן מתיר געווען, און צווישן זיי א הספד: עס ווערט דערציילט אז ווען אן אדם חשוב איז נפטר געווארן אין יענעם טאג, האט איינער פון די חכמים מקפיד געווען אים מספיד צו זיין, כדי די צדוקים זאלן נישט זאגן אז אפילו קיין הספדים האלט מען נישט דערין.
דער סטאטוס פון יענעם טאג: למעשה איז זיין מצב געווען ענליך צו א יום טוב, ווייל מען האט דארט מקריב געווען קרבנות, געגעסן פון זיי און נישט געטון קיין מלאכה, אלא מאי מען האט זיך דערין געפירט מיט געוויסע קולות צו ווייזן אז עס איז נישט קיין פולשטענדיגער יום טוב און איז נישט ווי די שיטה פון די צדוקים.

הלכה למעשה: דער איסור תענית יעדן מוצאי שבועות

"מפני שכשחל עצרת בשבת היה יום זביחת הקורבנות אחר השבת, והוא כעין יום טוב"
(משנה ברורה, סק"ו)

טעם האיסור: מען פאסט נישט אום מוצאי שבועות, ווייל בזמן הבית האט מען דעמאלט נישט געפאסט. מען האט דאך מקריב געווען שלמי שמחה און געגעסן פון זייער פלייש, לשמחת החג.
הצעה שנדחתה: עס זענען דא וואס האבן געוואלט אנהענגען די זאך אין דעם וואס עס איז נישט דא קיין פונקטליכער דאטום פאר מתן תורה, צי עס איז געווען ו' סיון אדער ז' סיון, אבער דאס איז נישט דער טעם.
הקושי: יום טבוח איז געווען בלויז זונטאג, און ווען שבועות איז נישט געפאלן שבת האט דאס בכלל נישט געהאט קיין פלאץ. טראצדעם ווערט געזאגט אין שולחן ערוך "בכל מוצאי חג השבועות".
היישוב: נישט דער דאטום איז קובע, נאר די פאסירונג. וויבאלד די פאסירונג איז געווען דעם טאג נאך חג השבועות, קוקט מען נישט אויף וועלכן דאטום עס פאלט, און יעדער מוצאי שבועות ווערט אנגערופן א טאג וואס איז כעין יום טוב.
דמיון לשבת הגדול: אויך דארט איז דער נס געווען י' ניסן, און מען גייט נישט נאכן דאטום נאר נאך די פאסירונג וואס איז געווען שבת. דערפאר ווערט דער שבת פאר פסח אנגערופן שבת הגדול יעדע יאר, אן קיין שייכות צום דאטום.

בדרך אגב · יום טוב שני של גלויות און אסרו חג

צי ווערט יום טוב שני גערעכנט ווי אסרו חג: מען קען נישט אזוי זאגן, ווייל אין חוץ לארץ איז יענער טאג אן עכטער יום טוב, און נישט קיין אסרו חג. אין דער אמת'ן אריין, איז ביי זיי נישטא קיין אסרו חג אין יענעם טאג, און מען פלעגט דעמאלט מקריב זיין די קרבנות.
מקור המנהג לויט איין דעה: עס זענען דא וואס זאגן אז אסרו חג איז געשאפן געווארן אין ארץ ישראל כדי עס זאל זיין א געוויסע שייכות מיט חוץ לארץ: וויבאלד אין חוץ לארץ איז דער טאג א גאנצער חג, האט מען זיך געפירט אין ארץ ישראל עס צו מאכן כחצי חג.