נדה פרק ט', משנה ה': בלוט וואָס מען האָט געפֿונען אונטער איינע פֿון דרײַ פֿרויען אין אַ בעט

נדה, פרק ט', משנה ה'. א גרויסער טייל פון דעם פרק רעדט וועגן בלוט וואס ווערט ערגעץ געפונען, און די פראגע איז צו וועמען מען קען עס צושרייבן, אויב בכלל. דא ברענגט די משנה א פאל וואו עטלעכע פרויען שלאפן צוזאמען אין איין ארט, וואו יעדע איינע פון זיי קען גלייך זיין דער מקור, און די משנה פרעגט ווי אזוי מען דארף זיך פירן מיט יעדער איינע פון זיי.

אט איז דער פאל. "שלש נשים", דריי פרויען, "שהיו ישנות במטה אחת", וואס האבן געשלאפן צוזאמען אין איין בעט. דערנאך: "ונמצא דם תחת אחת מהן", אונטער איינע פון די דריי האט מען געפונען בלוט. די הלכה אין אזא פאל איז "כולן טמאות", אז יעדע איינע פון זיי באקומט דעם דין פון א טמאה.

פארוואס זאלן די אנדערע צוויי בכלל אריינגעצויגן ווערן, אויב דאס בלוט איז געלעגן אונטער א באשטימטער פרוי? ווייל א מענטש ליגט נישט שטיל א גאנצע נאכט. במשך פון דער נאכט דרייט זיך א פרוי אריבער, און עס קען גאנץ גוט זיין אז זי איז פריער געלעגן פונקט אויף דעם ארט וואו מען האט שפעטער געפונען דאס בלוט. דעריבער שרייבן מיר נישט צו דאס בלוט בלויז צו דער פרוי אונטער וועמענס ארט מען האט עס געטראפן, נאר יעדע איינע פון די דריי איז אן אמתע מעגלעכקייט, און יעדע ווערט באטראכט אלס א טמאה.

ווען איינע פון זיי איז זיך בודק

"בדקה אחת מהן ונמצאת טמאה", איינע פון די דריי האט זיך געמאכט א בדיקה און האט געפונען אז זי איז טאקע טמאה, אז ס'איז דא ביי איר אינעווייניק בלוט פון דער מקור. אין אזא פאל: "היא טמאה ושתים טהורות", די וואס האט זיך געמאכט די בדיקה איז טמאה, און די אנדערע צוויי בלייבן טהורות. די משנה לייגט צו "ותולות זו בזו", אז די פרויען ווערן ריין געמאכט איינע דורך די אנדערע.

די סברא איז גאנץ פשוט. ווען עס איז שוין קלאר אז איינע פון די דריי איז אין יענער צייט טאקע געווען א נדה, האט דאס בלוט אויפן בעט א גרייטן און קלארן מקור. די אנדערע צוויי מעגן דעריבער אויפהענגען דעם כתם אויף איר, און זיי דארפן זיך אפילו נישט מאכן קיין בדיקה כדי צו בלייבן טהורות. די געפינס פון איין פרוי מאכט קלאר דעם ספק פאר אירע חברטעס.

פרויען וואס זענען נישט ראויות צו זען בלוט

די משנה שליסט דערנאך אפ אן וועג וואס מען וואלט געמיינט צו נוצן: "ואם לא היו ראויות לראות, רואין אותן כאילו הן ראויות", אויב געוויסע פון די פרויען זענען נישט געשטאנען אין אזא מהלך פון לעבן וואו מען ריכט זיך זיי זאלן זען בלוט, באטראכטן מיר זיי פונדעסטוועגן ווי זיי וואלטן יא געווען ראויות.

נעמט למשל א פרוי וואס איז שוין א זקנה און זעט מער נישט, אדער א מיידל וואס איז נאך צו יונג און האט נאך נישט אנגעהויבן זען, אדער א פרוי וואס איז יעצט מעוברת אדער מיניקה. אין אלע די מצבים ריכט מען זיך נישט אויף קיין בלוט. מען וואלט דעריבער געקענט טענען אז דער כתם דארף צוגעשריבן ווערן צו דער פרוי ביי וועמען בלוט איז א נאטירלעכע זאך, און די אנדערע זאלן בלייבן טהורות. די משנה פסקנט אנדערש. אין דעם פאל העלפט איר נישט די סברא. אלע דריי ווערן באטראכט אז זיי אלע קענען גלייך זיין דער מקור, און פאר דעם ענין שטייען זיי אלע פונקט אין איין מדרגה איינע ווי די אנדערע.

דער לימוד פון דער משנה איז אלזא, אז א געטיילטער ארט שאפט א געטיילטן ספק. וואו דריי פרויען האבן געשלאפן איינע נעבן די אנדערע, געהערט דאס בלוט צו זיי אלע, ביז עפעס קונקרעטס, ווי א בדיקה וואס ווייזט אן אויפן אמתן מקור, מאכט קלאר די פראגע.

דער מקור-מאמר

אות נדה ט:ה

שָׁלשׁ נָשִׁים שֶׁהָיוּ יְשֵׁנוֹת בְּמִטָּה אַחַת וְנִמְצָא דָם תַּחַת הָאֶמְצָעִית, כֻּלָּן טְמֵאוֹת. תַּחַת הַפְּנִימִית, שְׁתַּיִם הַפְּנִימִיּוֹת טְמֵאוֹת וְהַחִיצוֹנָה טְהוֹרָה. תַּחַת הַחִיצוֹנָה, שְׁתַּיִם הַחִיצוֹנוֹת טְמֵאוֹת וְהַפְּנִימִית טְהוֹרָה. אָמַר רַבִּי יְהוּדָה, אֵימָתַי, בִּזְמַן שֶׁעָבְרוּ דֶרֶךְ מַרְגְּלוֹת הַמִּטָּה. אֲבָל אִם עָבְרוּ שְׁלָשְׁתָּן דֶּרֶךְ עָלֶיהָ, כֻּלָּן טְמֵאוֹת. בָּדְקָה אַחַת מֵהֶן וְנִמְצֵאת טְהוֹרָה, הִיא טְהוֹרָה וּשְׁתַּיִם טְמֵאוֹת. בָּדְקוּ שְׁתַּיִם וּמָצְאוּ טְהוֹרוֹת, הֵן טְהוֹרוֹת וְהַשְּׁלִישִׁית טְמֵאָה. שְׁלָשְׁתָּן וּמָצְאוּ טְהוֹרוֹת, כֻּלָּן טְמֵאוֹת. לְמַה הַדָּבָר דּוֹמֶה, לְגַל טָמֵא שֶׁנִּתְעָרֵב בֵּין שְׁנֵי גַלִּים טְהוֹרִים, וּבָדְקוּ אַחַד מֵהֶן וּמָצְאוּ טָהוֹר, הוּא טָהוֹר וּשְׁנַיִם טְמֵאִין. שְׁנַיִם וּמָצְאוּ טְהוֹרִים, הֵם טְהוֹרִים וְהַשְּׁלִישִׁי טָמֵא. שְׁלָשְׁתָּן וּמָצְאוּ טְהוֹרִים, כֻּלָּן טְמֵאִים, דִּבְרֵי רַבִּי מֵאִיר, שֶׁהָיָה רַבִּי מֵאִיר אוֹמֵר, כָּל דָּבָר שֶׁהוּא בְחֶזְקַת טֻמְאָה, לְעוֹלָם הוּא בְטֻמְאָתוֹ, עַד שֶׁיִּוָּדַע לְךָ, טֻמְאָה הֵיכָן הִיא. וַחֲכָמִים אוֹמְרִים, בּוֹדֵק עַד שֶׁמַּגִּיעַ לְסֶלַע אוֹ לִבְתוּלָה: In a case of three women who were sleeping in one bed that was located adjacent to a wall, and blood was discovered beneath the middle woman, all of them are ritually impure. If the blood was discovered beneath the woman on the inside, closest to the wall, the two innermost women are ritually impure and the woman on the outside is ritually pure. If the blood was discovered beneath the woman on the outside, farthest from the wall, the two outermost women are ritually impure and the woman on the inside is ritually pure. When is that the ruling? It is when they passed into their positions on the bed via the foot of the bed; but if they passed into their positions on the bed via the side of the bed, over the place where the blood was discovered, all of them are ritually impure. If immediately after the blood was discovered, one of them examined herself and she was found to be ritually pure, she is pure and the other two are impure. If two of them examined themselves and found that they were ritually pure, they are pure and the third is impure. If all three of them examined themselves and found that they were ritually pure, all of them are ritually impure, as the blood must have originated from one of them. To what case is this matter comparable? It is similar to the case of a ritually impure pile of stones with an olive-bulk of a corpse beneath it, where this pile was intermingled with two ritually pure piles, and they examined one of them and found it pure. That pile is pure and the other two are impure. If they examined two of them and found them ritually pure, they are ritually pure and the third is impure. If they examined all three of them and found them ritually pure, all of them are impure; this is the statement of Rabbi Meir, as Rabbi Meir would say: With regard to any item that has the presumptive status of ritual impurity, it forever remains in its state of ritual impurity, even if one examined the relevant area or item and the source of impurity was not found, until it becomes known to you where the ritual impurity is. The assumption is that the impurity was not found because the examination was not conducted properly. And the Rabbis say: One continues searching the relevant area until he reaches bedrock or virgin soil, beneath which there is certainly no ritual impurity. If no ritual impurity is found at that stage, presumably an animal dragged the olive-bulk of the corpse from beneath the pile, and the pile of rocks is pure.

Inspired by R' Micah Greenland