מקוואות, פרק ז', משנה ה'. אונזער פרק האנדלט די גאנצע צייט וועגן שינוי מראה, א ביטעניש אין דעם אויסזען פון די וואסער, און די דאזיגע משנה גייט ווייטער מיט דעם ענין און שטעלט עס אן אויף איינע פון די סאמע גרונטיגע דינים פון א מקוה.
דער דין מיט וועלכן מיר ארבעטן איז אזוי: דריי לוגין פון מים שאובים (געשעפטע וואסער) וואס פאלן אריין אין א מקוה איידער זי האט דערגרייכט אירע פולע מ' סאה רעגן וואסער, מאכן די מקוה פסול. דריי לוגין איז די אויסשלאגגעבנדע מאס. ווייניגער ווי דאס שאדט גארנישט. פרעגט אונזער משנה: וואס טוט זיך ווען די אידענטיטעט פון די דריי לוגין ווערט א ספק צוליב א ביטעניש אין דער פארב?
וואסער וואס זעט אויס ווי וויין
לאמיר אנהייבן מיטן ערשטן פאל. די משנה רעדט פון "שלשה לוגין מים ונפל לתוכן קורטוב יין": דא שטייען פולע דריי לוגין וואסער, און איין קורטוב, דאס קלענסטע טראפעלע, וויין פאלט אריין. וויין איז וויין, און דאס איינציגע טרעפעלע איז שטארק גענוג צו פארבן דעם גאנצן קוואנטום, אזוי אז די פליסיגקייט זעט שוין גארנישט אויס ווי וואסער נאר ווי וויין. אין די ווערטער פון די משנה: "והרי מראיהן כמראה יין". די דאזיגע פליסיגקייט גיסט מען אריין אין א מקוה וואס האט נאך נישט קיין מ' סאה, און דער דין איז "ונפלו למקוה, לא פסלו": די מקוה ווערט נישט פסול.
די סברא איז פשוט. וואס עס איז אריין אין דער מקוה שטעלט זיך גאר נישט פאר ווי וואסער, נאר ווי וויין. אזוי ווי איר מראה האט זיך געביטן צום מראה פון וויין, טראגט זי מער נישט דעם הלכהדיגן שם פון וואסער. און די חכמים האבן זייער גזירה געמאכט בלויז אויף דריי לוגין מים. דאס איז נישט קיין מים, דאס איז יין.
וואסער וואס ווערט פארפולקומט מיט מילך
איצט לאמיר איבערדרייען די מציאות. דא ברענגט די משנה "שלשה לוגין מים חסר קורטוב": א קוואנטום וואסער וואס פעלט איין קליין טרעפעלע ביז דריי לוגין. וואלט מען דאס אזוי ווי עס איז אריינגעגאסן אין אן אומפארטיגער מקוה, וואלט די מקוה גארנישט אנגערירט געווארן, ווייל די פוסלדיגע מאס פון דריי לוגין איז נישט דערגרייכט געווארן. אבער די משנה לייגט צו "ונפל לתוכן קורטוב חלב": עס פאלט אריין דאס פעלנדיגע טרעפעלע, און עס איז מילך. לויטן קוואנטום איז די פליסיגקייט איצט פולע דריי לוגין. מילך אבער איז ווייס, אזוי אז די מישונג בלייבט אויסזען ווי וואסער, און די משנה זאגט "והרי מראיהן כמראה מים", זייער אויסזען איז דאס פון וואסער. אזא פליסיגקייט פאלט אריין אין דער מקוה, און דער דין איז "ונפלו למקוה, לא פסלו".
פארוואס נישט? לויטן תנא קמא זאגן מיר נישט אז דאס טרעפעלע מילך איז בטל אין די וואסער און רעכנט זיך דעריבער ווי וואסער. ביטול קען אונז זאגן אז מען רעכנט נישט די מילך, אבער ביטול קען נישט שאפן קיין שיעור. צו פסול'ן די מקוה דארף מען האבן אן אמת'ע מאס פון דריי לוגין וואסער, און דא פעלט די וואסער אליין אין דער מאס. די מקוה בלייבט דעריבער כשר.
די שיטה פון רבי יוחנן בן נורי
"רבי יוחנן בן נורי אומר: הכל הולך אחר המראה". רבי יוחנן בן נורי איז חולק און פסק'נט אז אלץ גייט נאכן מראה. אזוי ווי די פליסיגקייט זעט אויס ווי וואסער, באהאנדלט מען זי ווי פולע דריי לוגין וואסער, און אויב זי איז שאובים מאכט זי די מקוה פסול.
זעט ווי שיין די צוויי פעל שטעלן אוועק די מחלוקת. אינעם ערשטן פאל האט דער מראה געארבעט צום טובת דער מקוה, און אלע האלטן אז א פליסיגקייט וואס זעט אויס ווי וויין איז נישט די וואסער פון דער גזירה. אינעם צווייטן פאל וואלט דער מראה געארבעט קעגן דער מקוה, און דא האלט דער תנא קמא אז דער מראה קען נישט פארטרעטן קיין אמת'ע מאס וואסער, בשעת רבי יוחנן בן נורי האלט קאנסעקווענט אז דער מראה איז די גאנצע הכרעה.