מקוואות, פרק ה, משנה ג. דער גאנצער פרק איז אָפּגעגעבן צו די הלכות פון א מעין, א נאטירלעכער קוואל וואסער, און וואס איז דער אונטערשייד צווישן אים און א מקוה. א מעין איז מטהר בזוחלין, ער איז מטהר אפילו בשעת די וואסער לויפט און רינט, און ער דארף נישט קיין שיעור וואסער; א מקוה אבער איז מטהר נאר באשבורן, נאר ווען די וואסער שטייט אויף איין פּלאץ, און נאר מיט פערציג סאה. אונזער משנה גייט ווייטער אין דעם ענין און טוט אויסקלערן וואס טוט זיך ווען מען גיסט מים שאובים, געשעפּטע וואסער, אריין אין א מעין, און דורכדעם ווערט די שטראם פארלענגערט.
א מעין וואָס ציט זיך ווי א נדל
די משנה הייבט אָן: "מעין שהוא מושך כנדל", א מעין וואס די וואסער ציט זיך אין דער פאָרעם פון א נדל (א ווערמל מיט פילע פיסלעך). דאס בילד איז: איין הויפט קאנאל, איין גרויסע אָדער וואסער, און פון איר שפּרייטן זיך אויס פילע קלענערע צווייגן צו די זייטן, וואס נעמען אויף די וואסער וואס גיסט זיך אריין אין זיי.
אין אזא פאל, "ריבה", האט א מענטש צוגעגעבן וואסער וואס איז שאובין, געשעפּטע וואסער, "והמשיכו", און די צוגאב האט פארשטארקט און פארלענגערט די שטראם. פּסקנט די משנה: "הרי הוא כמו שהיה". די וואסער בלייבט מיט איר דין פון א מעין. זי איז מטהר בזוחלין, מטהר בשעת זי לויפט, און זי דארף נישט קיין שיעור פון פערציג סאה. די סיבה איז ווייל די וואסער וואלט סאיי ווי געווען דארט, און דעריבער, וואס ער האט צוגעגעבן מים שאובים, איז נישט מבטל דעם דין פון א מעין.
ווען דער מעין האט געשטאנען אויף איין פּלאץ
יעצט גייט די משנה אריבער צו אן אנדער פאל: "היה עומד", דער מעין האט נישט געהאט אזא גרויסע קוואנטום וואסער, און דעריבער איז די וואסער נאר געשטאנען אויף איר פּלאץ און נישט געלאָפן ווייטער. "וריבו", האט ער צוגעגעבן א חשוב'ע קוואנטום געשעפּטע וואסער, "והמשיכו", און יעצט באוועגט זיך די וואסער און דערגרייכט ערטער וואס זי וואלט קיינמאל נישט דערגרייכט ווען ער וואלט נישט צוגעגעבן די מים שאובים.
דא איז די הלכה א מיטלוועג. "שוה למקוה", עס איז ווי א מקוה "לטהר באשבורן", אז עס איז מטהר נאר ווען די וואסער רוט אויף איר פּלאץ, און אין דעם פּרט האט זי פארלוירן דעם דין פון א מעין. אבער עס איז אויך ווי א מעין, "להטביל בו בכל שהוא", אז מען מעג טובל'ן דערין אין וויפיל וואסער עס זאל נאר זיין, און מען דארף נישט דעם שיעור פון פערציג סאה.
פארוואס טיילט זיך די הלכה אזוי
פארוואס זאלן מיר באהאנדלען די וואסער ווי א מעין וואס שייך דעם שיעור, אז זי איז פּטור פון פערציג סאה, און דאך ווי א מקוה וואס שייך זוחלין, אז די וואסער מוז שטיין? דער סטייפּלער גאון, אין זיין ספר אויף טהרות, סימן נ"א, האנדלט מיט דעם. ער ווייזט אָן אז עס זענען דא משניות וואס גיבן ארויס פארקערט, אז די וואסער דארף יא פערציג סאה און בלייבט דאך כשר בזוחלין. איז וואס איז דא מכריע די הלכה?
זיין תירוץ איז, אז אין אונזער פאל קומט די זחילה, די לויפעניש אליין, נישט פון דעם מעין. עס קומט נישט מכח המעין, פון דעם כח פון דעם קוואל, נאר פון דעם כח פון די וואסער וואס דער מענטש האט אריינגעגאסן. א שטראם וואס ווערט אויף אזא אופן געשאפן קען נישט טראָגן דעם מעלה פון א מעין, און דעריבער איז די וואסער מטהר נאר באשבורן.
דאס איז פארקערט פון דער הלכה פון גל שנתלש, וואס מיר וועלן לערנען ווייטער: ווען א וואַל רייסט זיך אָפּ פונעם ים, איז די באוועגונג וואס זי טראגט נאך אלץ דער שטראם און דער כח פון ים אליין, און דעריבער בלייבט אזא וואַל מטהר בזוחלין.
אונזער משנה האט אלזא געצויגן א דינע ליניע. וואו די געשעפּטע וואסער איז נאר מחזק א שטראם וואס האט שוין פון זיך אליין עקזיסטירט, בלייבט דער מעין מיט זיין פולן דין פון א מעין. וואו אבער די שטראם אליין איז געשאפן געוואָרן פון די צוגעגעבענע וואסער, בלייבט די וואסער מיט נאר א טייל פון די קולא פון א מעין: מען דארף נישט קיין שיעור וואסער, אבער די טהרה איז נאר גילטיג ווען די וואסער שטייט רוהיג.