TheWholeTorah.aiBeta

כלאים פרק ז' משנה ו': דער גזלן וואס האט געפלאנצט א ווײַנגאָרטן

כלאים, פּרק ז, משנה ו. די משנה האַנדלט וועגן אַ "גזלן שזרע את הכרם" - אַ מענטש וואָס האָט מיט געוואַלד באַשלאָגן אַ ווײַנגאָרטן וואָס איז נישט זײַנער געווען, האָט דאָרטן פֿאַרזייט זאָמען (נישט קיין ווײַנשטאָק־זאָמען, נאָר אַנדערע זאָמען וואָס שאַפֿן כלאי הכרם), און דערנאָך האָט ער פֿאַרלאָזט דעם פֿעלד און איבערגעלאָזט וואָס ער האָט געגזלט.

דער מצב פֿון דעם פֿעלד ווען דער בעל־הבית קומט צוריק:

ווען דער אָריגינעלער בעל־הבית קומט צוריק צו זײַן פֿעלד, שאַפֿט גאָרנישט וואָס איז פֿאָרגעקומען ביז יענעם פּונקט קיין איסור פֿון כּלאי הכרם, ווײַל דער גזלן קען נישט מאַכן פֿאַרבאָטן דעם פֿעלד פֿון אַן אַנדער מענטש, ווי מיר האָבן געזען אין די פֿריערדיקע משניות. אָבער פֿון דעם מאָמענט וואָס ער קומט צוריק, אויב דער בעל־הבית האַלט אויף די כּלאים וואָס וואַקסן אין דעם פֿעלד, ווערט די מישונג פֿאַרבאָטן צוליב אים, און דערפֿאַר איז ער מחוייב אָפּצושנײַדן און אַרויסצונעמען דאָס פֿרעמדע געוויקס אַזוי גיך ווי מעגלעך.

די משנה זאָגט דעריבער אַז מ'שנײַדט אָפּ די זריעות אַפילו אויף חול המועד. געוויינטלעך איז אַזאַ אַרבעט פאַרבאָטן אויף חול המועד, אָבער דאָ איז עס דערלויבט געוואָרן צוליב דעם איסור פון כלאים - און ווײַל דער ענין פון כלאים איז אַ זאַך פון ווי אַזוי עס זעט אויס פאַר די אויגן, און דעריבער ווילן מיר אַז דער פאַרבאָטענער אויסזען זאָל אַוועקגענומען ווערן וואָס גיכער.

"עד שליש":

דער בעל־הבית איז אַפֿילו מחויב אָנצושטעלן אַרבעטער פֿאַר אַ העכערן לוין ווי דעם געוויינטלעכן פּרײַז. ביז וויפֿל מוז ער צוגעבן צום סטאַנדאַרטן לוין? זאָגט די משנה: "עד שליש" - ביז אַ דריטל. אין תלמוד ירושלמי טענהן זיך די אמוראים ווי אַזוי דאָס אָפּצומעסטן:

  1. ביז אַ צוגאָב פֿון אַ דריטל איבער די געוויינטלעכע שכירות וואָס מען פֿלעגט צאָלן פֿאַר דעם סאָרט אַרבעט.

  2. ביז אַ דריטל פֿון דעם ווערט פֿון די תבואה, דאָס הייסט, פֿון דעם געוואוקס וואָס מען שנײַדט אַליין.

אויב די קאָסטן פֿון דינגען אַרבעטער גייען איבער דעם דריטל, מעג דער בעל־הבית אַליין אָפּשנײַדן דאָס וואָס וואַקסט און נעמען אַזוי פֿיל צײַט ווי ער דאַרף, און ער איז נישט מחויב זיך צו אײַלן - און די משנה זאָגט אַז ער שנײַדט עס אויף זײַן געוויינטלעכן אופֿן אַפֿילו נאָך חול־המועד.

פֿון װען װערט דאָס פֿעלד גערעכנט פֿאַרן גזלנס?

די משנה שליסט מיט דער דאזיקער פראגע. מיר האבן געזאגט בייַם אנהייב אז דער גזלן קען נישט מאכן דעם איסור פון כלאי הכרם, ווייַל דאס פעלד איז נישט זייַנס. אבער אין וועלכן שטאדיע ווערט דאס פעלד זייַנס, ביזן פונקט אז דאס זייען ווערט באטראכט ווי כלאי הכרם און ווערט פארבאטן? די משנה זאגט: "משנשתכח" - ווען דער נאמען פונעם אריגינעלן בעל הבית איז שוין פארגעסן געווארן, און מענטשן באטראכטן דאס פעלד ווי דעם גזלן'ס פעלד און באציען זיך צו אים ווי זייַנס. אין יענעם שטאדיע ווערט דאס פעלד זייַנס, און כאטש ער האט עס אקווירירט אומגעזעצליך, ווערט עס באטראכט ווי זייַנס בנוגע דעם כח צו מאכן כלאי הכרם און מאכן די פירות פארבאטן.

בקיצור: אין דעם פאַל פון אַ גזלן וואָס האָט פאַרזייט כלאים אין אַ ווײַנגאָרטן - כּל־זמן די פעלד איז נישט זײַנע, מאַכן זײַנע מעשׂים גאָרנישט נישט אַסור, אָבער אַזוי־ווי דער בעל־הבית קומט צוריק איז ער מחוייב אַראָפּצושנײַדן דעם וווּקס תיכּף, אַפילו אויף חול־המועד, און צוצוגעבן צו די אַרבעטער'ס שׂכירות ביז אַ שליש (סײַ אַ שליש פונעם שׂכירות סײַ אַ שליש פונעם ווערט פון די פירות); און אויב די הוצאה איז העכער פון דעם, שנײַדט ער עס אין זײַן געוויינטלעכן אופן אַפילו נאָך יום־טוב. און אַזוי־ווי דעם בעל־הבית'ס נאָמען איז שוין פאַרגעסן געוואָרן און די פעלד ווערט גערופן מיטן גזלן'ס נאָמען, ווערט די פעלד זײַנע פאַר דעם ענין, און ער אַליין קען עס מאַכן אַסור דורך כלאי־הכּרם.