כּלים, פּרק כ״ד, משנה ה׳. דער גאַנצער פּרק איז געבויט אויף איין און דעם זעלבן שטייגער: די משנה נעמט אַרויס איין סאָרט זאַך, און ווײַזט ווי פּונקט די זעלבע זאַך קען אַרײַנפאַלן אין דרײַ גאָר פאַרשידענע מדרגות פון טומאה, און דאָס הענגט בלויז אָפּ אין דעם וואָס מענטשן טוען מיט איר. דאָ איז די זאַך דער תרבוס.
מיר הייבן אָן מיט די ווערטער פון די משנה אַליין: „שלשה תרבוסין הן“, הייסט עס אַז די משנה גייט אָפּציילן דרײַ סאָרטן תרבוס. וואָס איז אַ תרבוס? אַ שטיק רויע חיה־הויט וואָס איז צוגעמאַכט געוואָרן צום באַנוצן. און איין פּרט מוז זײַן קלאָר נאָך פאַר אַלעם: דאָס שטיק לעדער האָט אין זיך גאָר קיין בית קיבול נישט. מען קען אין איר קיין זאַך נישט אַרײַננעמען, ווײַל זי איז נישט מער ווי אַן אויסגעשפּרייטער בלאַט הויט. יענער איין פאַקט שטייט הינטער יעדן פּסק אין די קומענדיקע שורות.
דער תרבוס פון די ספּרים
„של ספרים טמא מדרס“, דער תרבוס וואָס געהערט צו די ספּרים (די שערער) איז מקבל טומאת מדרס. יענע ספּרים האָבן אויך געלאָזט בלוט, און די הויט איז דאָרט געלייגט געוואָרן ספּעציעל דערפאַר, אַז דער וואָס מאַכט די באַהאַנדלונג זאָל האָבן וואו צו זיצן. זינט זי איז פון אָנהייב אָן מיוחד געוואָרן צום זיצן, האָט זי דעם דין פון אַ זאַך וואָס איז געמאַכט צום זיצן, און אַ זב וואָס זעצט זיך אויף איר מאַכט זי אַ מדרס, אַן אב הטומאה.
דער תרבוס וואָס דינט ווי אַ טיש
„שאוכלין עליו טמא טומאת מת“, דער תרבוס אויף וועלכן מען עסט איז מקבל טומאת מת. דאָ דאַרפן מיר אַ כּלל. אַ פלאַכע זאַך פון האָלץ אָדער פון לעדער וואָס האָט קיין בית קיבול נישט, אַ פּשוט, איז מן התורה בכלל נישט מקבל טומאה. אָבער די חכמים האָבן מגזר געווען טומאה אויף אַזאַ זאַך ווען זי דינט מענטשן, און אויך ווען זי דינט אַנדערע זאַכן וואָס זיי אַליין דינען מענטשן. אַ טיש איז ביידע: ער דינט די מענטשן וואָס עסן פון אים, און גלײַכצײַטיק טראָגט ער די שפּײַז און די כּלים וואָס דינען ווײַטער יענע מענטשן. דערפאַר קען דער תרבוס מקבל זײַן טומאת מת, כאָטש ער האַלט אין זיך גאָרנישט.
אָבער טומאת מדרס איז ער נישט מקבל, ווײַל ער איז קיינמאָל נישט געווען מיוחד צום זיצן. ווען איינער זעצט זיך אַוועק אויף אים, וואָלטן די מענטשן אַרום אים געזאָגט: שטיי אויף, ווײַל כּל זמן ער זיצט דאָרט קענען זיי עס נישט באַנוצן פאַר זייער סעודה. אַ זאַך וואָס מען שטופּט דיך פון איר אַראָפּ איז נישט אַ זאַך וואָס איז געמאַכט צום זיצן.
דער תרבוס פון די אָליוון
„ושל זיתים טהור מכלום“, דער תרבוס וואָס מען באַנוצט פאַר אָליוון איז אין גאַנצן טהור. נאָך דעם אײַנזאַמלען האָט מען די אָליוון אויף איר אויסגעשפּרייט און געלאָזט ווייך ווערן, איידער מען האָט זיי געטראָגן פּרעסן אויף בוימל. די הויט האָט קיין בית קיבול נישט, און זי שטייט בכלל נישט אין דינסט פון מענטשן: איר גאַנצע פונקציע איז צו די אָליוון אַליין. אָן אַ בית קיבול און אָן אַ תפקיד פון דינען אַ מענטש, בלײַבט זי אין גאַנצן אינדרויסן פון דעם סיסטעם פון טומאה.
הייסט עס, דרײַ אָנדערע שטיקער הויט וואָס זעען אויס פּונקט גלײַך, און דרײַ פאַרשידענע הלכות: איינער אַן אב הטומאה דורך מדרס, איינער מקבל בלויז טומאת מת מדרבנן, און איינער טהור פון יעדער סאָרט טומאה. דאָס לעדער האָט זיך קיינמאָל נישט געענדערט. בלויז דער באַנוץ וואָס מענטשן האָבן געמאַכט דערפון.