כלים, קאפּיטל ח', משנה ד'. דורך דעם גאנצן קאפּיטל האבן מיר זיך אפגעגעבן מיטן הוילן חלל פון א ליימענעם אויוון, און וועלכע זאכן ווערן טמא, און וועלכע נישט, ווען מען הענגט זיי אריין דארטן. די איצטיקע משנה נעמט זיך צו א פאל וואו דער אינעווייניקסטער חלל האט קיין שום ווירקונג נישט, און דערנאך ברענגט זי א נישט-דערווארטעטע ווענדונג.
די משנה הייבט אן: "קדירה שהיא נתונה בתנור", א טאפ שטייט אינעווייניק אין א ליימענעם אויוון, "השרץ בתנור", און אין דעם אויוון האט מען געפונען א טויטן שרץ. דער אויוון אליין ווערט אודאי טמא. אבער וואס איז מיט דעם טאפ וואס שטייט דארטן אינעווייניק? פּסקנט די משנה: "הקדירה טהורה", דער טאפ בלייבט טהור.
דעם טעם זאגט די משנה אליין: "שאין כלי חרס מטמא כלים", א ליימען כלי איז נישט מטמא אנדערע כלים. דאס איז דער כלל צו וועלכן מיר האבן די גאנצע צייט געבויט: א טמא'נע כלי חרס, אזוי ווי דער אויוון אין אונדזער פאל, איז מטמא נאר אוכלין (און משקין), אבער נישט מענטשן און נישט כלים, סיי אויב זיי רירן זיך אן אין אים, סיי אויב זיי הענגען אין זיין אויער-רוים. דעריבער בלייבט א טאפ וואס שטייט אינעם טמא'נעם אויוון ריין.
דער אויסנאם: א ביסל פליסיקייט טוישט אלץ
איצט קומט דער פאל וואו דער טאפ ווערט יא טמא. זאגט די משנה: "היה בה משקה טופח". עס איז דא נאסקייט אינעם טאפ, און נישט בלויז א שפּור: אזוי פיל אז זי קען אנפייכטן נאך א זאך, און יענע זאך זאל דערנאך זיין נאס גענוג צו אנפייכטן א דריטע. וועגן אזא נאסקייט לערנט די משנה "נטמא וטמאה": ערשט נעמט די פליסיקייט אן די טומאה, און דערנאך גיט די פליסיקייט די טומאה ווייטער איבער צום טאפ וואס האלט זי.
גיי נאך דער קייט. די פליסיקייט שטייט אינעם אויער-רוים פון א טמא'נעם ליימענעם אויוון, און א כלי חרס איז יא מטמא אוכלין און משקין. איז די פליסיקייט ווערט טמא. און אזוי ווי די פליסיקייט איז שוין טמא, מאכט זי טמא די כלי וואס זי רירט זיך אן, דהיינו דעם טאפ. יענער לעצטער טריט איז א תקנה פון די חכמים; לויט דין תורה האט א פליסיקייט קיין כח נישט צו מאכן א כלי טמא.
די מדריגות אויסגערעכנט
יעדע איבערגאב פון טומאה נעמט אראפ די טומאה איין שטאפּל. א נבילת שרץ האט דעם שטאנד פון אן אב הטומאה. דורך זיין נגיעה ווערט דער אויוון א ראשון. דער אויוון גיט ווייטער דער נאסקייט אינעם טאפ דעם שטאנד פון א שני. און דין תורה גיט קיין שני נישט קיין כח צו מטמא זיין א כלי; נאר אן אב הטומאה קען מאכן א כלי טמא. די חכמים אבער האבן מתקן געווען אז א פליסיקייט וואס איז אליין טמא איז מטמא יעדע כלי וואס זי רירט זיך אן, און מכח יענער תקנה ווערט אונדזער טאפ טמא.
די טענה פונעם טאפ
די משנה כאפּט אריין דעם חידוש מיט א ווארט וואס בלייבט אין זינען. "הרי זה אומר", ווי אזוי ווי דער טאפ אליין רעדט זיך אן מיט התפּעלות צו דער פליסיקייט וואס איז אין אים: "מטמאך לא טמאני, ואתה טמאתני", דער זעלבער וואס האט דיך געמאכט טמא האט מיך נישט געקענט מאכן טמא, און דו האסט מיך יא געמאכט טמא!
און דאס איז פּונקט וואס איז דא געשען. דער אויוון, כאטש ער איז טמא, האט גארנישט געקענט אנטאן דעם טאפ, ווייל א ליימען כלי גיט פשוט נישט ווייטער קיין טומאה צו כלים. די טראפּנס נאסקייט אינעם טאפ אבער האבן געשעפּט זייער טומאה פון דעם זעלבן אויוון, און פון דעסטוועגן האבן זיי יא אזא כח, מחמת דער תקנה פון די חכמים אז טמא'נע משקין זענען מטמא כלים. דאס גיט ארויס א מאדנע איבערקערעניש: דער וואס האט געמאכט די פליסיקייט טמא דערגרייכט נישט צום טאפ, און די פליסיקייט וואס ער האט אויפגעשטעלט דערגרייכט אים גאנץ גרינג.