עירובין, פרק א', משנה י'. אין דער פֿריִערדיקער משנה האָבן מיר געלערנט װי אַזוי מ'קען מאַכן אַ מחיצה װאָס דערלױבט טראָגן אין איר דורך אָפֿקיקע שטריק צוגעבונדן צו פֿלעקלעך: כּל־זמן די שטריק געפֿינען זיך אין דרײַ טפֿחים אײנער פֿונעם צװײטן, זאָגט מען אױף זײ דעם דין פֿון לבוד, װאָס זעט די חללים צװישן זײ װי פֿאַרשטאָפּט, און דעריבער איז גענוג דרײַ פֿאַרהעלטנישמעסיק דינע שטריק כּדי צו שאַפֿן אַ מחיצה אין אַ הױך פֿון צען טפֿחים. אונדזער משנה רעדט װעגן מאַכן אַ ענלעכע מחיצה מכּוח דעם דין פֿון לבוד, נאָר דאָס מאָל דורך אַנכיקע פֿלעקלעך אַרײַנגעשטעקט אין דער ערד.
אַ מחיצה פֿון אַנכיקע ראָרן:
די משנה זאָגט: "מקיפין בקנים" - מ'מעג אַרומרינגלען אַ שטח מיט ראָרן, דורך אַנכיקע פֿלעקלעך אַרײַנגעשטעקט אין דער ערד, "ובלבד שלא יהא בין קנה לחברו שלושה טפחים" - אױפֿן תּנאַי אַז ס'זאָל נישט זײַן אַ רױם פֿון דרײַ טפֿחים אָדער מער צװישן אײן ראָר צום צװײטן. כּל־זמן זײ געפֿינען זיך אין דרײַ טפֿחים, זעט מען זײ װי לבוד, װי אַ פֿולע מחיצה, און דעריבער װערן זײ גערעכנט װי אַ װאַנט.
"בשיירא דיברו" - די מײנונג פֿון רבי יהודה:
אױף די צװײ סאָרטן מחיצות - די אָפֿקיקע שטריק אין דער פֿריִערדיקער משנה און די אַנכיקע ראָרן אין אונדזער משנה - לײגט די משנה צו אַ באַגרענעצונג: "בשיירא דיברו, דברי רבי יהודה". לױט רבי יהודה האָבן חכמים נישט מקיל געװען צו באַגענוגן זיך מיט אַ מחיצה װאָס איז געמאַכט בלױז אַנכיק אָדער בלױז אָפֿקיק נאָר בײַ אַ שײַרה, דהײַנו בײַ די װאָס געפֿינען זיך אין װעג, און אין אַזאַ מצבֿ איז דאָס גענוג. און אַ שײַרה פֿון מענטשן איז נישט װײניקער פֿון דרײַ. אָבער בײַ אַ יחיד איז דאָס נישט גענוג.
די מײנונג פֿון חכמים:
חכמים זאָגן: "לא דיברו בשיירא אלא בהווה" - דאָס דערמאָנען די שײַרה איז נישט קײן תּנאַי נאָר אַ באַשרײַבונג פֿונעם געװײנטלעכן מצבֿ, װײַל ס'איז דעם מענטשנס דרך צו דאַרפֿן אַזאַ געשװינדע מחיצה דװקא װען ער געפֿינט זיך אין װעג מיט אַ גרופּע מענטשן, און ער נעמט עפּעס פֿון װאָס ס'איז דאָ בײַ דער האַנט כּדי צו מאַכן דערפֿון אַ מחיצה. אָבער אין דער אמתן מעג אַפֿילו אַ יחיד טאָן אַזױ.
די מײנונג פֿון רבי יוסי בר רבי יהודה:
די משנה גײט װײַטער און ברענגט אַ מחמירדיקע מײנונג: "כל מחיצה שאינה של שתי ושל ערב אינה מחיצה, דברי רבי יוסי בר רבי יהודה" - יעדע מחיצה װאָס האָט נישט אין זיך סײַ אָפֿקיקע און סײַ אַנכיקע איז נישט קײן מחיצה. רבי יוסי איז מיט דעם חולק אױף זײַן פֿאָטער: רבי יהודה האָט דערלױבט זיך צו באַגענוגן מיט אײנעם פֿון זײ בײַ אַ שײַרה, בעת זײַן זון האַלט אַז אַפֿילו בײַ אַ שײַרה, אַפֿילו בײַ אַ גרופּע מענטשן אין װעג, איז דאָס נישט דערלױבט, און דאָס איז נישט קײן מחיצה.
און חכמים זאָגן אַז ס'איז גענוג אײנער פֿון די צװײ: מ'קען מאַכן אָפֿקיקע ליניעס, און מ'קען מאַכן אַנכיקע ליניעס, און יעדער אײנער פֿון זײ איז כּשר. די גמרא באַשײדט אַז די חכמים זײַנען אַ ביסל אַנדערש פֿון די חכמים װאָס זײַנען פֿריִער דערמאָנט געװאָרן: די ערשטע האָבן געזאָגט אַז מ'דאַרף נישט דװקא האָבן אַ שײַרה פֿון מענטשן, און אַפֿילו בײַ אַ יחיד איז דאָס גענוג, און די חכמים זאָגן אַז ס'איז גענוג אײנער פֿון די צװײ סאָרטן מחיצות.
װאָס איז דער חילוק צװישן זײ?
די ערשטע חכמים, הגם זײ האָבן דערלױבט אַפֿילו אַ יחיד צו ניצן אַ מחיצה װאָס איז בלױז אַנכיק אָדער בלױז אָפֿקיק, האָבן געפֿאָדערט אַז דאָס זאָל זײַן אין װעג - בדיעבד און אין אַ געשװינדן מצבֿ װוּ ס'איז שװער. אָבער די חכמים זאָגן אַז ס'איז דערין נישטאָ קײן נפֿקא־מינה: סײַ בײַ אַ גרופּע מענטשן און סײַ בײַ אַ יחיד, סײַ אין װעג און סײַ אין אַן אָרט פֿון ייִשובֿ, מעג מען ניצן סײַ אַן אַנכיקע מחיצה און סײַ אַן אָפֿקיקע.
דער שיעור פֿונעם דערלױבטן שטח:
די גמרא לערנט אַן אײַנשראַנקונג נאָך: אַ יחיד װאָס מאַכט אַזאַ מחיצה איז באַגרענעצט צו בית סאתיים - פֿינף טױזנט קװאַדראַטן אמות און נישט מער, און אַזױ איז אױך דער דין בײַ צװײ מענטשן. אָבער דרײַ מענטשן אָדער מער װאָס מאַכן אַזאַ מחנה, מעגן נעמען אַ שטח װי לױט זײער נױט - פֿאַר זײ, פֿאַר זײערע כּלים און פֿאַר זײערע בהמות - אױפֿן תּנאַי אַז ס'זאָל נישט זײַן בײַ זײ אַ לײדיקער שטח גרעסער פֿון בית סאתיים, פֿון פֿינף טױזנט קװאַדראַטן אמות.
פֿיר זאַכן װאָס זײַנען דערלױבט אין אַ מחנה װאָס גײט אַרױס אין מלחמה:
די משנה גײט װײַטער און רעכנט אױס פֿיר זאַכן װאָס זײַנען דערלױבט פֿאַר אַ מיליטערישן מחנה װאָס גײט אַרױס אין מלחמה, און מ'האָט זײ געמאַכט באַזונדערע היתרים אין הלכה:
האָלץ: זײ מעגן ברענגען האָלץ פֿאַר פֿײַער אָדער פֿאַר אַנדערע באַניצונגען פֿון יעדן אָרט, אַפֿילו אױב ס'איז שױן געװען צונױפֿגעבונדן דורך אַנדערע מענטשן.
נטילת ידיים: זײ זײַנען פּטור פֿון נטילת ידיים אױפֿן המוציא פֿאַרן סעודה. אָבער די גמרא באַשײדט אַז דער פּטור איז געזאָגט געװאָרן נאָר בײַ דער נטילה װאָס פֿאַרן סעודה; די נטילה װאָס נאָכן סעודה, װאָס האָט אין איר אַ ענין װאָס נוגע איז צו דער געזונט - צוליב אַ חשש פֿון סדומער זאַלץ װאָס קען בלינד מאַכן דעם מענטש - חל נאָך אַלץ אױף זײ.
דמאי: זײ זײַנען פּטור פֿון דמאי. זײ דאַרפֿן נישט מורא האָבן בײַם קױפֿן פּראָדוקטן פֿון אַן עם־הארץ און אָפּשײדן תּרומת מעשׂר, נאָר זײ פֿאַרלאָזן זיך אױף דעם װאָס דער עם־הארץ האָט אָפּגעשײדט.
עירובֿ: זײ דאַרפֿן נישט מורא האָבן פֿאַר עירובֿ חצרות, פֿאַר מאַכן אַן עירובֿ אין זײערע בשותּפֿותדיקע שטחים. אָבער עירובֿי תּחומין - דער איסור צו גײן איבער צװײ טױזנט אמה אָן אַן עירובֿ - חל נאָך אַלץ אױף זײ.
לסיכּום: אין דער דאָזיקער משנה האָבן מיר געלערנט אַז מ'קען אַרומרינגלען אַ שטח מיט אַנכיקע ראָרן מכּוח דעם דין פֿון לבוד, אױפֿן תּנאַי אַז ס'זאָל נישט זײַן צװישן אײן ראָר צום צװײטן דרײַ טפֿחים. די תּנאים זײַנען נחלק אין דעם היקף פֿונעם היתר: רבי יהודה שטעלט אים בלױז בײַ אַ שײַרה, װאָס איז נישט װײניקער פֿון דרײַ מענטשן; חכמים האַלטן אַז די שײַרה איז דערמאָנט געװאָרן בלױז צוליבן הווה, און אַפֿילו אַ יחיד איז אין כּלל היתר; און רבי יוסי בר רבי יהודה איז מחמיר און האַלט אַז ס'איז נישטאָ קײן מחיצה נאָר מיט שתי און ערבֿ צוזאַמען. אױך האָבן מיר זיך אָפּגעשטעלט אױפֿן שיעור פֿון בית סאתיים בײַ אַ יחיד און בײַ צװײ קעגן דרײַ, און אױף די פֿיר היתרים װאָס זײַנען געזאָגט געװאָרן אין אַ מחנה װאָס גײט אַרױס אין מלחמה - האָלץ, נטילת ידיים, דמאי און עירובֿ חצרות - און אױף די צװײ באַגרענעצונגען דערבײַ: מים אחרונים און עירובֿי תּחומין.