עירובין, פרק חמישי, משנה א. די דאזיקע משנה שטעלט פאר צוויי באגריפן אין ענין פון מעסטן דעם תחום אינדרויסן פון דער שטאט: עיבור העיר און ריבוע העיר.
עיבור העיר:
דער באגריף 'עיבור העיר' מיינט דאס טראגן פון דער שטאט, א צוגאב וואס שטעקט ארויס פונעם רעשט פון דער שטאט. יעדער הויז וואס געפינט זיך אינערהאלב זיבעציק אמה און צוויי דריטל פון דער שטאט'ס גרעניץ ווערט אריינגערעכנט אין דער שטאט און ווערט באטראכט אלס א צוגאב (עיבור) צו איר. און אויב אינערהאלב יענע זיבעציק אמה און צוויי דריטל געפינט זיך נאך א הויז, גייט דער עיבור ווייטער, און מען מעסט דעם תחום פון דער שטאט נאר פון אינדרויסן פון איר עיבור. אזוי לאנג עס זיינען דא הייזער וואס זיינען פארבונדן צווישן זיך אין דעם זעלבן אפשטאנד, ווערן זיי באטראכט אלס א המשך פון דער שטאט. (אין דער משנה וועלן מיר זען אז אחוץ א הויז זיינען דא נאך זאכן וואס ווערן באטראכט צו דעם ענין.)
די משנה הייבט זיך אן מיט א פראגע: "כיצד מעברין את הערים?" - ווי אזוי מאכט מען דעם עיבור און ווי אזוי באשטימט מען דעם צוגאב צו דער שטאט?
און ענטפערט: "בית נכנס בית יוצא" - די גרעניץ ליניע ווו עס ענדיגן זיך די הייזער פון דער שטאט איז נישט גלייך, נאר א הויז גייט אריין אינעווייניג און א הויז גייט ארויס און שטעקט ארויס אינדרויסן. און אפילו אויב עס איז נישט קיין הויז, ווערן אויך די דאזיקע באטראכט אלס הייזער:
"גדודיות גבוהות עשרה טפחים" - ווענט וואס זיינען פארבליבן פון א הויז וואס איז אומגעפאלן, ווען די ווענט זיינען נאך הויך צען טפחים אדער מער.
"וגשרים ונפשות שיש בהן בית דירה" - בריקן, און אויך די מצבות און סימנים וואס מען שטעלט אויף איבער דעם קבר, וואס האבן אין זיך א בית דירה, א ארט פאר א וועכטער צו זיצן. אזוי ווי עס איז דא א וווינונג פארבונדן מיט די דאזיקע ערטער, ווערן זיי אלע באטראכט אלס הייזער.
"מוציאין את המידה כנגדן" - מען ציט ארויס די מאס אקעגן דעם ארט ווו זיי געפינען זיך. אויב איינער פון זיי שטעקט ארויס, למשל אינעם צפון מזרח ווינקל, וועט די מעסטונג פון דער שטאט אנקומען ביז יענעם פונקט.
ריבוע העיר:
"ועושין אותו כמין טבלא מרובעת, כדי שיהא נשכר את הזוויות" - מען מאכט די שטאט פירעקיג ווי א פירעקיגע טאוול, כדי צו געווינען די צוגעקומענע ווינקלען.
דאס הייסט: אויב אינעם צפון מזרח ווינקל פון דער שטאט האט זיך געשאפן א פארברייטערונג צוליב איינע פון די דאזיקע זאכן, א הויז, אדער איינע פון יענע זאכן וואס האבן אין זיך א בית דירה, איז דאך דער ווינקל פון דער שטאט פארברייטערט געווארן. און הגם אויף דער דרום מזרח זייט איז נישטא אזא זאך, מאכט מען פירעקיג און מען פירט אריבער א געדאנקען ליניע פון יענעם צפון מזרח ווינקל אראפ, ווי אויב עס וואלט געווען א הויז אויך אינעם דרום מזרח ווינקל אקעגן אים, און אויף דעם אופן מאכט מען פירעקיג די שטאט. פון יענעם פונקט און ווייטער מעסט מען די צוויי טויזנט אמה פונעם תחום פון דער שטאט.
לסיכום: אין דער דאזיקער משנה האבן מיר געלערנט צוויי באגריפן אין מעסטן דעם תחום פון דער שטאט. עיבור העיר - א הויז (און אויך גדודיות אין הייך פון צען טפחים, בריקן און נפשות וואס האבן אין זיך א בית דירה) וואס געפינט זיך אינערהאלב זיבעציק אמה און צוויי דריטל פון דער שטאט'ס גרעניץ, שליסט זיך צו צו דער שטאט, און אזוי ווייטער פון הויז צו הויז, און מען ציט ארויס די מאס אקעגן אים. ריבוע העיר - מען מאכט די שטאט ווי א פירעקיגע טאוול, און מען פארפולקומט די ווינקלען אפילו אין א ארט ווו עס איז נישטא קיין הויז, און פון דעם ארט פונעם ריבוע מעסט מען די צוויי טויזנט אמה.