דמאי, פרק ו, משנה י. די משנה רעדט װעגן אַ גר צדק װאָס האָט זיך מגייר געװען צום ייִדישקײט און האָט אַ נכרישן ברודער, און זײ בײדע האָבן געירשנט נכסים פֿון זײער נכרישן פֿאָטער. די פּראָבלעם איז אַז צװישן די נכסים געפֿינען זיך זאַכן װאָס זײַנען אסור בהנאה, פֿון װעלכע אַ ייִד קען קײן תועלת ניט האָבן - װי למשל עבודה זרה אָדער װײַן.
דער דין פֿון דער משנה:
די משנה לערנט אונדז אַז דער ייִדישער ברודער מעג זאָגן צו זײַן נכרישן ברודער:
"טול אתה עבודה זרה ואני מעות" - דער נכרי נעמט די געצן פֿון דער עבודה זרה, און דער גר נעמט דאָס געלט.
"טול אתה יין ואני פירות" - דער נכרי נעמט דעם װײַן װאָס איז אסור בהנאה, און דער גר נעמט די מותרדיקע פֿירות.
פֿאַר װאָס איז דער דין אַנדערש װי אין דער פֿריִערדיקער משנה?
אין דער פֿריִערדיקער משנה האָבן מיר געלערנט אַז בײַ צװײ ייִדישע ברידער קען ניט אײנער זאָגן צום צװײטן ער זאָל נעמען אײן מין בעת ער אַלײן נעמט דעם אַנדערן מין, װײַל ער האָט אַ חלק אין אַלע נכסים. דער טעם דערפֿאַר איז װײַל די ירושה פֿון אַ ייִד צו זײַנע בנים איז מדאורייתא, פֿון דער תורה, און דעריבער אין אַ געװיסער מאָס װײַזן זיך די נכסים װי זײ װאָלטן שױן געװען אין דער רשות און חזקה פֿון דעם זון תּיכף נאָך דעם טױט פֿון דעם פֿאָטער, נאָך אײדער זײ האָבן זיך צעטײלט. און װײַל ער האָט אַ חלק אין יעדן מין - סײַ אין דער גערשטן און סײַ אין דעם װײץ - קומט אױס אַז בײַ דער חלוקה צװישן די צװײ מינים איז ער מוותר אױף זײַן חלק.
אָבער בײַ אַ גר װאָס ירשנט זײַן נכרישן פֿאָטער, מן התורה איז דאָס בכלל ניט קײן ירושה, און נאָר מדרבנן האָבן די חכמים דאָס מתקן געװען. דעריבער געהערן די נכסים אים ניט באמת און קומען ניט אַרײַן אין זײַן רשות, און דערפֿאַר מעג ער זאָגן צו זײַן נכרישן ברודער ער זאָל נעמען די זאַכן װאָס זײַנען אים אסור און ער װעט נעמען דאָס איבעריקע - װאָרן קײנמאָל האָט ער, דער גר, ניט געהאַט אַן אמתדיקע בעלות אױף יענע אסורדיקע זאַכן.
"ואם משבאו לרשותו - אסור":
די משנה ענדיקט און קובע איז אַז אױב מען קומט צו מאַכן די דאָזיקע חלוקה נאָך דעם װי דער גר האָט שױן זוכה געװען אין די אסורדיקע זאַכן - איז דאָס אסור. אַז ער האָט שױן זוכה געװען אין זײ, זײַנען זײ דאָך זײַנע, און אַן איסור הנאה מײנט אַז ער קען ניט באַקומען קײן זאַך אין זײער תמורה. קומט אױס אַז אױב ער גיט זײַן ברודער דעם אסורדיקן װײַן און באַקומט פֿון אים די פֿירות, האָט ער דאָך באַקומען די פֿירות אין תמורת דעם װײַן - און דאָס איז אסור, װאָרן ער האָט בכלל ניט קײן רשות צו הנאה האָבן פֿון דעם װײַן.
בקיצור: די דאָזיקע משנה לערנט אונדז אַז דער גר און זײַן נכרישער ברודער װאָס האָבן געירשנט זײער נכרישן פֿאָטער קענען צעטײלן די נכסים אַזױ אַז די איסורים זאָלן פֿאַלן אין דעם חלק פֿון דעם נכרי און דאָס מותרדיקע אין דעם חלק פֿון דעם גר, װײַל די ירושה פֿון אַ גר פֿון זײַן נכרישן פֿאָטער איז ניט מדאורייתא נאָר פֿון אַ תקנת חכמים, און דעריבער װערן די אסורדיקע זאַכן ניט גערעכנט װי זײ װאָלטן געקומען אין זײַן רשות. אָבער אױב דער גר האָט שױן זוכה געװען אין די איסורים - איז שױן די חלוקה ניט מותר, װײַל צו באַקומען אַ תמורה פֿאַר זײ איז אַ הנאה פֿון דעם אסור.