דמאי, פרק ז', משנה ג'. די משנה פאַר אונדז רעדט וועגן אַ פאַל וווּ אַ פועל באַקומט זײַן עסן פון זײַן בעל הבית, און זײַן בעל הבית איז אַן עם הארץ וואָס איז נישט נאמן אויף אָפּשיידן מעשרות. וויאַזוי זאָל דער פועל זיך פירן?
דער לשון המשנה און איר ביאור:
"פועל שאינו מאמין לבעל הבית" - אַ פועל וואָס פאַרלאָזט זיך נישט אויף זײַן בעל הבית אין ענייני מעשר, ווײַל ער איז אַן עם הארץ.
"נוטל גרוגרת אחת ואומר: זו ותשע הבאות אחריה עשויות מעשר על תשעים שאני אוכל" - אויב מען גיט אים צו עסן גרוגרות, וואָס זײַנען געטריקנטע פֿײַגן, נעמט ער איין גרוגרת און זאָגט אויס אַז זי מיט די נײַן וואָס קומען נאָך איר וועלן זיך רעכענען צוזאַמען פאַר מעשר אויף די נײַנציק וואָס ער וועט נאָך עסן. די צען מיט די נײַנציק זײַנען הונדערט, און די צען - די איינע און די נײַן - זײַנען אַ צענטל פון גאַנצן, און זיי וועט ער קענען עסן, און די איבעריקע נײַנציק זײַנען חולין.
"זו עשויה תרומת מעשר עליהן" - די ערשטע גרוגרת, וואָס איז אָפּגעשיידט געוואָרן פאַר די נײַן אַנדערע, ווערט תרומת מעשר פאַר די איבעריקע מעשר.
"ומעשר שני באחרונה, ומחולל על המעות" - די לעצטע גרוגרות וואָס ער וועט עסן וועלן זיך רעכענען מעשר שני, און תיכף לייזט ער זיי אויס אויף די מעות וואָס ער האָט אָפּגעשיידט דערפאַר.
"וחוסך גרוגרת אחת":
די סוף תוצאה איז אַז איין גרוגרת פון די הונדערט וועט נישט זײַן ראוי צו זײַן עסן. אַנשטאָט צו עסן די הונדערט גרוגרות וואָס דער בעל הבית גיט אים, וועט ער עסן בלויז נײַן און נײַנציק. די גרוגרת וואָס איז אָפּגעשיידט געוואָרן פאַר תרומת מעשר קען ער נישט עסן, און אויך קען ער נישט נעמען אַן עקסטרע גרוגרת אויף איר אָרט, ווײַל דער בעל הבית האָט אים געגעבן בלויז הונדערט, און נעמען נאָך איינע איז דאָך אַ גזל און גניבה פון אים - ווײַל דער בעל הבית טענהט אַז ער האָט טאַקע אָפּגעשיידט מעשר.
די מחלוקת פון די תנאים:
רבן שמעון בן גמליאל: "לא יחסוך, מפני שהוא ממעט מלאכתה של בעל הבית" - דער פועל טאָר נישט פאַרמײַדן פון זיך צו עסן די הונדערטסטע גרוגרת, ווײַל דערמיט מינערט ער זײַן כוח צו אַרבעטן פאַר דעם בעל הבית. ער וועט ווערן אַ ביסל שוואַכער, אַ הונדערטסטל פון זײַן כוח, און דער בעל הבית האָט פּונקטלעך אויסגערעכנט וויפיל עסן זײַנע פועלים דאַרפן כדי זיי זאָלן קענען טאָן זייער אַרבעט. דעריבער דאַרף ער אַרויסגיין און קויפן אַן עקסטרע גרוגרת פון עמעצן אַנדערן, און זען אַז ער עסט זיך אָן.
רבי יוסי: "לא יחסוך, מפני שהוא תנאי בית דין" - ער דאַרף זיך גאָר נישט פאַרמײַדן, און מעג עסן אויך די הונדערטסטע גרוגרת, כאָטש ער האָט שוין אָפּגעשיידט איינע. דאָס איז אַ תנאי וואָס בית דין האָט געשטעלט: אַ חבר וואָס עסט ביי זײַן בעל הבית אַן עם הארץ, מעג נעמען אַן עקסטרע גרוגרת, כדי ער זאָל עסן די כמות וואָס איז אים ראוי, כאָטש ער האָט אָפּגעשיידט איינע פאַר תרומת מעשר און זי געמאַכט נישט ראוי צו זײַן עסן.
לסיכום: אין דער משנה האָבן מיר געלערנט דעם דרך פון אָפּשיידן פאַר אַ פועל וואָס איז נישט נאמן אויף זײַן בעל הבית - נעמען איין גרוגרת און די נײַן וואָס קומען נאָך איר פאַר מעשר אויף די נײַנציק, די ערשטע פאַר תרומת מעשר, און די לעצטע פאַר מעשר שני וואָס ווערט אויסגעלייזט אויף די מעות. די תנאים האָבן זיך געטיילט אין דער שאלה פון דער פעלנדיקער גרוגרת: לויט רבן שמעון בן גמליאל פאַרמײַדט ער זיך נישט פון זיך, כדי ער זאָל נישט מינערן די אַרבעט פונעם בעל הבית, און ער דאַרף קויפן אַן עקסטרע גרוגרת; און לויט רבי יוסי איז דאָס אַ תנאי בית דין, און ער מעג נעמען אַן עקסטרע גרוגרת פונעם הויז.