חולין, פּרק ד', משנה ה'. דער פּרק גייט װײַטער אױסצוברייטערן װאָס טוט זיך װען שחיטה און געבורט טרעפֿן זיך צוזאַמען, און דאָ נעמט די משנה אַ פֿאַל װאָס קומט פֿאָר כּסדר אין דער פּראַקטיק: מען שעכט אַ בהמה, און װען מען עפֿנט זי אױף געפֿינט מען אַ עובר אינעװייניק. איז די שחיטה פֿון דער מוטער מתּיר דעם עובר, אָדער דאַרף דער עובר האָבן אַן אײגענע שחיטה?
דער עובר װי אַן אבר פֿון דער מוטער
די משנה הײבט אָן: "השוחט את הבהמה ומצא בה בן שמונה, חי או מת, או בן תשעה מת, קורעו ומוציא את דמו". אײנער װאָס שעכט אַ בהמה און געפֿינט אין איר אַ עובר פֿון אַכט חדשים, סײַ ער לעבט סײַ ער איז טױט, אָדער אַ עובר פֿון נײַן חדשים װאָס איז טױט, מעג ער אים פּשוט אױפֿרײַסן, אַרױסנעמען זײַן בלוט, און עסן.
אַזאַ עובר דאַרף נישט קײן אײגענע שחיטה; די שחיטה װאָס מען האָט געטאָן אױף דער מוטער נעמט אים אױך אַרײַן. די סבֿרה איז אַז אַזאַ עובר האָט נישט קײן חשיבֿות פֿון אַ בהמה פֿאַר זיך. די הלכה באַציט זיך צו אים װי צו אײנער פֿון די אבֿרים פֿון דער מוטער, פּונקט װי מען װאָלט געגעסן איר לעבער אָדער אירע נירן. אַזױ װי ער איז נישט קײן באַזונדער באַשעפֿעניש, איז גענוג װאָס מען האָט שױן געטאָן צו דער מוטער.
אײן זאַך מוז מען פֿאָרט טאָן. בלוט טאָר מען קײן מאָל נישט עסן, און פּונקט װי בײַ יעדן אַנדערן אבֿר פֿון דער בהמה, דאַרף מען אַרױסלאָזן דאָס בלוט אײדער מען עסט דאָס פֿלייש. װי נאָר דאָס בלוט איז אַרױס, איז דער עובר מותּר.
רבי מאיר: אַ עובר פֿון נײַן חדשים װאָס מען געפֿינט לעבעדיק
די משנה גייט װײַטער: "מצא בן תשעה חי, טעון שחיטה, וחייב באותו ואת בנו, דברי רבי מאיר". האָט ער געפֿונען אין דער געשאָכטענער בהמה אַ לעבעדיקן עובר פֿון פֿולע נײַן חדשים, דאַרף יענער עובר האָבן אַן אײגענע שחיטה.
פֿאַרװאָס דער חילוק? װײַל אַ עובר װאָס איז דערגאַנגען זײַנע נײַן חדשים און ער לעבט, װערט גערעכנט װי אַן אײגענע בהמה, און נישט בלױז װי אַ טײל פֿון דער מוטער. נאָך דעם װאָס די מוטער איז געשאָכטן געװאָרן, לעבט דער עובר װײַטער, ער רירט זיך, און דעריבער שטײט ער װי אַ זעלבשטענדיקע בריאה װאָס דאַרף אַן אײגענע שחיטה.
רבי מאיר ציט אַרױס אַ װײַטערדיקן דין, אין דער זאַך פֿון אותו ואת בנו, דעם איסור צו שעכטן אַ מוטער־בהמה מיט איר קינד אין אײן טאָג. יענער איסור איז דאָ אױך אין קראַפֿט: אַזױ װי מען האָט ערשט געשאָכטן די מוטער, טאָר מען דעם לעבעדיקן עובר פֿון נײַן חדשים נישט שעכטן ביז דער טאָג גייט אַװעק. רבי מאירס שיטה איז אַז שױן װען ער איז געלעגן אין טראַכט האָט ער געהאַט אַ דין פֿון אַ באַזונדערער בהמה.
די דעה פֿון די חכמים
די חכמים פּסקנען אַנדערש: "וחכמים אומרים, שחיטת אמו מטהרתו". אַפֿילו אַ עובר פֿון נײַן חדשים װאָס מען געפֿינט לעבעדיק, האַלטן זײ, איז אַרײַנגענומען אין דעם װאָס מען האָט געטאָן צו דער מוטער; איר שחיטה איז װאָס איז אים מתּיר. לױט זײער פֿאַרשטאַנד איז ער נאָך נישט קײן זעלבשטענדיקע בריאה, און דעריבער מעג מען אים עסן אָן קײן שום שחיטה אױף אים.
דאָס איז אָבער בלױז מן התּורה. די חכמים זײַנען מודה אַז מדרבנן, װי נאָר דאָס קעלבל שטײט אױף און גייט אַרום אױף דער ערד, דאַרף עס האָבן אַן אײגענע שחיטה אײדער מען עסט עס, כאָטש די מוטער איז געשאָכטן געװאָרן װען עס איז נאָך געװען אין איר. די גזירה איז געמאַכט געװאָרן מען זאָל נישט קומען מיט דער צײַט צו עסן בהמות אין גאַנצן אָן שחיטה.
רבי שמעון שזורי
"רבי שמעון שזורי אומר, אפילו בן שמונה שנים וחורש בשדה, שחיטת אמו מטהרתו". רבי שמעון שזורי זאָגט: שטעל זיך פֿאָר, דער עובר װאָס איז געװען אין דער מוטער בשעת מען האָט זי געשאָכטן, מען האָט אים אַרױסגענומען, ער איז אַלט געװאָרן אַכט יאָר, און איצט ציט ער אַ אַקער איבערן פֿעלד. אַפֿילו דעמאָלט האָט די שחיטה פֿון דער מוטער אים שױן געמאַכט מותּר. מען מעג אים אומברענגען מיט װאָס פֿאַר אַ מיטל מען װיל און דערנאָך עסן, יאָרן שפּעטער. לױט רבי שמעון שזורי האָבן די חכמים קײן מאָל נישט אַרױפֿגעלײגט קײן חיובֿ שחיטה אױף אַ עובר װאָס מען געפֿינט אין אַ מוטער װאָס איז כּשר געשאָכטן געװאָרן.
דער פֿאַל װוּ אַלע זײַנען מסכּים
די משנה שליסט מיט אַ מצבֿ װוּ אַלע זײַנען מסכּים אַז דער עובר דאַרף אַן אײגענע שחיטה: "קרעה ומצא בה בן תשעה חי, טעון שחיטה, לפי שלא נשחטה אמו". איז די מוטער נישט געשאָכטן געװאָרן נאָר מען האָט זי בלױז אױפֿגעשניטן, און מען האָט אין איר געפֿונען אַ לעבעדיקן עובר פֿון נײַן חדשים, דאַרף יענער עובר האָבן שחיטה.
דעם טעם זאָגט די משנה אַלײן: זײַן מוטער איז קײן מאָל נישט געשאָכטן געװאָרן. עס איז נישט געװען קײן שחיטה װאָס זאָל דעם עובר מתּיר זײַן, און מען קען אים נישט באַהאַנדלען װי אַ טײל פֿון אַ בהמה װאָס האָט געהאַט אַ כּשרע שחיטה. אין אַזאַ פֿאַל זײַנען אַלע דעות מסכּים אַז ער דאַרף אַן אײגענע שחיטה.