חולין, פרק ח׳, משנה ג׳. ביז אהער האט זיך דער פרק דער עיקר געהאנדלט מיט פלייש און מילך וואס רירן זיך אן איינער אין צווייטן, און מיט די גדרים וואס די חכמים האבן ארומגעשטעלט. אונזער משנה גייט אריבער צו א פאל וואו מילך און פלייש זענען טאקע צוזאמען אפגעקאכט געווארן, און פרעגט ווען די תערובת קען נאך בטל ווערן און מען מעג עס עסן, און ווען די איסור ציט זיך ווייטער ביז דער גאנצער טאפ גייט פארלוירן. דערנאך רעדט זי פון צוויי אברים וואס דארפן א הכנה פאר׳ן קאכן, דער כּחל און דאס הארץ, און שליסט אפ מיט א דערמאנונג וועגן עוף און קעז אויפ׳ן טיש.
א טראפן מילך אויף א שטיקל פלייש
"טיפּת חלב שנפלה על החתיכה": א טראפן מילך פאלט אריין אויף א שטיקל פלייש. די משנה רעדט פון א גאנץ באזונדערן צושטאנד. דאס שטיקל ליגט נישט אונטער אין דעם קאכעדיגן פליסיגס, נאר עס רוט אויבן אויף א צווייט שטיקל וואס ליגט אין דעם רוטב. דער טראפן פאלט דעריבער אריין נאר אויף דעם איין שטיקל און ווערט נישט תיכף צעטיילט איבער׳ן גאנצן טאפ.
די משנה גייט ווייטער: "אם יש בה בנותן טעם", אויב איז דא אין דער מילך גענוג צו געבן א טעם, "באותה חתיכה, אסור", אין יענעם שטיקל, איז דאס שטיקל אסור. הייסט עס, אויב איז די מילך חשוב לגבי דעם שטיקל וואס זי איז אריינגעפאלן, איז יענעם שטיקל אסור צו עסן. דער שיעור איז, ווי שטענדיג, זעכציג. וואו דאס שטיקל האלט נישט זעכציג מאל די מאס פון דער מילך, א שטייגער אז די חשבון קומט אויס נײן און פופציג חלקים פלייש קעגן איין חלק מילך, ווערט גארנישט בטל, און מיר האלטן אז דער מילכיגער טעם געפינט זיך טאקע אינעווייניג אין יענעם פלייש.
ווי אזוי די איסור ציט זיך ווייטער
פון דא און ווייטער שפרייט זיך די איסור אויס אויף אלץ וואס איז אין טאפ. פארוואס? ווייל דאס שטיקל וואס האט אײנגעזאפּט די מילך קען מען שוין נישט אנקוקן ווי פלייש מיט א ביסל מילך וואס שטעקט דערין. דער כלל ווערט געזאגט אזוי: "חתיכה עצמה נעשית נבילה": דאס שטיקל אליין איז פארוואנדלט געווארן אין א דבר האסור, איין גאנצע איינהייט פון בשר בחלב.
נאכדעם וואס דאס איז געשען, איז דאס גאנצע שטיקל איצט א מקור פון אן אסורע׳ן טעם. עס ליגט אויבן אויף א צווייטן שטיקל וואס ליגט אין דער יויך, איז עס גיט אריבער זיין טעם אין יענעם צווייטן שטיקל, וואס ווערט אויך אסור, און פון דארט דערגרייכט די איסור צום רעשט פון די שפייז אין טאפ.
דא ליגט די וואונדערלעכע נקודה. הגם דער גאנצער טאפ האט אין זיך זעכציג מאל די מאס פון יענעם איין טראפן מילך, און מסתמא נאך אסאך מער, ווערט אלץ אסור. דער טעם איז, ווייל מיר מעסטן שוין נישט קעגן דעם טראפן. אז דאס ערשטע שטיקל איז שוין אינגאנצן אסור געווארן, דארפן מיר איצט זעכציג מאל די מאס פון דעם גאנצן שטיקל כדי עס זאל בטל ווערן. וואס האט זיך אנגעהויבן פון איין טראפן וואקסט זיך אויס, שטיקל נאך שטיקל, ביז דער גאנצער טאפ גייט פארלוירן.
אויב האט ער אויפגערירט דעם טאפ
"ניער את הקדירה". אויב האט ער תיכף ווען דער טראפן איז אריינגעפאלן געשאקלט אדער אויפגערירט דעם טאפ, האט די מילך נישט געהאט קיין געלעגנהייט זיך אײנצוזעצן אין יענעם איין אויסגעשטעלטן שטיקל און עס אליין מאכן אסור. אנשטאט דעם האט זי זיך צעטיילט איבער׳ן גאנצן טאפ, און מען קוקט עס אן ווי געהעריג צו דער גאנצער שפייז צוזאמען.
די משנה נוצט דערנאך די זעלבע ווערטער אויף׳ן גאנצן כלי: "אם יש בה בנותן טעם", "באותה קדירה, אסור". די איינציגע פראגע וואס בלייבט איז ווי דער טראפן שטייט לגבי דעם אינהאלט פון גאנצן טאפ. אויב איז די מילך ווייניגער ווי איין חלק פון זעכציג פון גאנצן, גיט זי נישט קיין טעם און יעדעס ביסל שפייז בלייבט מותר. דער טאפ ווערט נאר אסור וואו די גאנצע שפייז צוזאמען דערגרייכט נישט זעכציג מאל די מאס פון דער מילך.
דער כּחל
"הכּחל, קורעו ומוציא את חלבו". דעם כּחל (די אײטער) פון א בהמה וואס איז געשאכטן געווארן דארף מען אויפרייסן אזוי אז די מילך זאל ארויסגעצויגן ווערן. למעשה שניידט מען עס דער לענג נאך און דערנאך דער ברייט נאך, אזוי אז עס ליגט אפן, און מען דריקט עס שטארק אן א וואנט אז די מילך זאל ארויסגעפרעסט ווערן. נאכדעם מעג ער אריינטון דעם כּחל אין טאפ צוזאמען מיט אנדער פלייש און עסן דאס גאנצע, אפילו אויב עס בלייבט נאך אײנגעזאפּט א רעשט מילך.
מדאורייתא איז דא בכלל נישט קיין שאלה: מילך וואס בלייבט אין כּחל נאך דער שחיטה מעג מען קאכן מיט פלייש און עסן. די תורה שרייבט "לא תבשל גדי בחלב אמו", זאלסט נישט קאכן א ציגעלע אין דער מילך פון זיין מוטער, און די לשון לערנט אז דער איסור איז נאר אויף מילך פון א בהמה וואס קען נאך זיין א מוטער, הייסט עס א לעבעדיגע בהמה. מילך וואס ליגט אינעווייניג אין א נבילה, א בהמה וואס וועט שוין קיינמאל נישט מוטערן, איז נישט אין דעם פסוק.
פונדעסטוועגן האבן די חכמים גזר׳ט מען זאל נישט עסן די מילך פון כּחל צוזאמען מיט פלייש, מען זאל נישט ווערן צוגעוואוינט און קומען טון פונקט דאס זעלבע מיט געוויינטלעכער מילך. דעריבער איז דא א חיוב זיך אמת אנצושטרענגען: רייס אויף דעם כּחל און דריק ביז די מילך גייט ארויס. וואס עס בלייבט איבער בעל כרחך נאך אזא אנשטרענגונג, מעג אריין אין טאפ מיט פלייש און מען מעג עס עסן אן קיין ספיקות, ווייל ער האט שוין געטון אלץ וואס איז אין זיין כח ארויסצוציען די מילך.
אויב האט ער עס נישט אויפגעריסן
"לא קרעו, אינו עובר עליו". אויב האט ער נישט אויפגעריסן דעם כּחל און נישט ארויסגענומען די מילך, נאר האט פשוט אפגעקאכט דעם כּחל פאר זיך אליין, האט ער גארנישט עובר געווען, נישט קיין איסור תורה און אפילו נישט קיין איסור דרבנן. די גזירה פון די חכמים איז געווען נאר אויף קאכן דעם כּחל צוזאמען מיט אנדער פלייש. ווען דער כּחל ווערט געקאכט מיט זיין אייגן פלייש, איז נישטא קיין פראבלעם.
די ווערטער וואס די משנה קלייבט אויס, "אינו עובר עליו", עס איז נישט געשען קיין עבירה, קלינגט ווי עפעס וואס מען לאזט דורך בדיעבד, גלייך ווי לכתחילה וואלט מען געדארפט טון אנדערש. פונדעסטוועגן איז די הלכה אז דער כּחל וואס איז אזוי געקאכט געווארן מעג מען עסן פונקט ווי ער איז, און מיר חושש׳ן נישט אז אזא קולא וועט אים ציען צו עסן געוויינטלעך פלייש צוזאמען מיט מילך.
דאס הארץ
"הלב, קורעו ומוציא את דמו". אויך דאס הארץ דארף מען אויפשפאלטן אזוי אז דאס בלוט וואס איז דערין זאל ארויסגענומען ווערן איידער מען עסט עס, ווייל וואס עס איז דארט פארכאפּט איז פשוט׳ער דם, וואס די תורה האט אסור געמאכט. נאכדעם וואס דאס בלוט איז ארויס, מעג מען זיך פירן מיט׳ן הארץ ווי מיט יעדער געוויינטלעכן שטיק פלייש.
"לא קרעו, אינו עובר עליו". אויב האט ער נישט אויפגעשפאלטן דאס הארץ און נישט ארויסגעלאזט דאס בלוט, שרייבט מען אים נישט צו קיין עבירה. דא דארף מען זיין מדייק: די כוונה איז אז ער איז נישט חייב כרת. עסן דאס בלוט וואס איז אינעווייניג אין הארץ איז בלי ספק אסור, און די משנה זאגט נאר איין זאך: דער שווערער עונש חל נישט דערויף.
עוף און קעז אויפ׳ן טיש
די לעצטע בבא זאגט "המעלה את העוף", ווער עס טראגט ארויף א עוף, למשל א הון, און שטעלט עס "עם הגבינה על השולחן", לעבן קעז אויפ׳ן טיש, און דער דין איז "אינו עובר בלא תעשה", ער איז נישט אין קיין סכנה עובר צו זיין א לאו פון דער תורה. די ערשטע משנה פון אונזער פרק האט שוין געלערנט אז אזא צושטעל אויפ׳ן טיש איז נישט ערלויבט. פונדעסטוועגן קען פון דעם קיינמאל נישט ארויסקומען קיין איסור דאורייתא, ווייל קאכן אדער עסן פלייש פון א עוף מיט מילך איז נישט ערגעץ אסור פון דער תורה אליין, ווי די קומענדיגע משנה וועט זאגן. די נקודה איז, אז הגם דער צושטעל איז פארווערט, איז א ביטול פון א דאורייתא פשוט נישט שייך דא.