מסכת בכורות, פרק ד' משנה ט' - דער לעצטער פון די דריי ספעציפישע "חשודים" אין אונזער פרק: מענטשן וואס זענען חושד געווארן אין פארשידענע עבירות פאר א פינאנציעלן פראפיט, און דעם אופן וויאזוי די חכמים האבן זיי געקנס'ט כדי זיי זאלן נישט ארויסקומען פארדינט, און כדי מען זאל זיך מער נישט קענען פארלאזן אויף זיי אין דער צוקונפט.
החשוד על מכירת תרומה:
מיר רעדן דא פון א מענטש וואס איז פארדעכטיגט אין פארקויפן פירות פון תרומה - תבואה וואס האט געדארפט אנקומען צו א כהן און געגעסן ווערן בלויז דורך כהנים - און ער פארקויפט זיי אין מארק ווי גלייך עס וואלט געווען פשוט'ע חולין, אן קיין שום באגרעניצונג. אפילו ווען עס האנדלט זיך פון א כהן וואס האט באקומען די תרומה, איז עס נאך אלץ אסור צו עסן פאר אן אומכהן. תרומה איז א סאך ביליגער ווי חולין, וויבאלד מען באקומט דאס בחינם און עס ליגן דערויף באגרעניצונגען; דערפון קען זיך פאסירן א מצב אז א מענטש זאל פארקויפן תרומה מיט דער טענה אז עס איז א געווענליכע מאכל.
א מענטש וואס איז געכאפט געווארן דערין אין דער פארגאנגענהייט, און יעצט וויל ער פארקויפן אנדערע עסנווארג - וויאזוי פירט מען זיך מיט אים? דערין קריגן זיך די תנאים:
רבי יהודה: מען קויפט פון אים אינגאנצן קיין שום מאכל נישט, "אפילו מים ומלח". און וואסער און זאלץ האבן דאך קיין שום שייכות צו תרומה: עס איז נישט דא קיין מציאות פון וואסער וואס איז נישט כשר אדער זאלץ וואס איז נישט כשר, און מען דארף זיי אויך נישט מעשר'ן. פונדעסטוועגן איז דער קנס אן אלגעמיינער קנס - מען קויפט פון אים בכלל נישט קיין עסנווארג.
רבי שמעון: באגרעניצט די זאך. כאטש מען טאר טאקע נישט קויפן קיין מאכל פון איינעם וואס איז א חשוד אויף פארקויפן תרומה לשם חולין, רעדט זיך דאס אבער דווקא פון א מאכל וואס קען מעגליך האבן אן איסור צוליב תרומה - למשל א פראדוקט וואס עס איז אריינגעמישט דערין א באשטאנדטייל געמאכט פון אויל, וויפיל עס זאל נאר נישט זיין. אבער א זאך וואס האט בכלל נישט קיין שייכות צו תרומה, ווי זאלץ אדער וואסער, איז נישטא קיין שום מניעה דאס צו קויפן. די זאך איז ענליך צום איסור פון קויפן פון אים א גענוצטע קאר: סיי זאלץ און סיי א קאר האבן קיין שום שייכות צו תרומה.
"זיקת תרומה ומעשרות" - די הוספה פון רבי שמעון:
די הלכה איז געפסק'נט געווארן ווי רבי שמעון. עס איז כדאי צו באמערקן אז רבי שמעון נוצט אין זיין לשון סיי תרומות און סיי מעשרות, און מיט דעם לייגט ער צו נאך א פונקט. "מעשרות" מיינט דא מעשר שני, וואס מען פרישט אפ אין די ערשטע, צווייטע, פערטע און פינפטע יארן פון דעם זיבן יעריגן שמיטה ציקל. דער דין פון דעם מעשר איז אז מען דארף עס ארויפברענגען קיין ירושלים און עס דארט עסן, אדער דאס פודה זיין אויף מטבעות און ארויפברענגען דאס געלט קיין ירושלים.
האבן מיר דא פראקטיש א פויער וואס זאגט צו זיך אליין: "דאס יאר האט מיין תבואה דערגרייכט א מיליאן דאלאר. איך האב נישט אינזין ארויפצוטראגן תבואה אין ווערד פון הונדערט טויזנט דאלאר קיין ירושלים כדי דאס דארט צו עסן - דאס איז דאך איבעריג. איך וועל עס פשוט פארקויפן ווי געווענליכע חולין דא אינעם מארק" (די ציפערן זענען אויסגעקיילעכט לשם פשטות). דער מענטש איז געכאפט געווארן אין זיין קלקול, וויבאלד ער וויל פארדינען געלט.
פון איצט אן און ווייטער קויפט מען מער קיינמאל נישט פון אים קיין עסנווארג, אבער להלכה - אזוי ווי רבי שמעון: דער איסור פאלט נאר אויף מאכלים וואס האבן סיי וועלכע זיקה (שייכות) צו תרומות און צו מעשרות.
דאס ווארט וואס די משנה נוצט איז "זיקה", און דאס איז אן אויסגעבארגטער טערמין. אין זיין ארגינעלן מקור באציט זיך דער טערמין צו יענעם הלכה'דיגן קשר מיט וואס ס'איז געבונדן אן אלמנה וואס ווארט אויף ייבום אדער חליצה - זי איז געבונדן צו אירע שוואגערס ביז זי וועט אויפבינדן די זיקה. דא איז די כוונה צו סיי וועלכע קשר צו תרומות אדער צו מעשרות. און ווען עס איז בכלל נישטא קיין קשר, אזוי ווי ביי זאלץ און וואסער, איז נישטא קיין שום באגרעניצונג אויף צו קויפן מאכלים און פראדוקטן פון דעם מענטש, אפילו ער איז אין דער פארגאנגענהייט געכאפט געווארן אין פארקויפן תרומות און מעשרות שלא כדין.
לסיכום: אין אונזער משנה האבן מיר געלערנט איבער דעם וואס איז חשוד אויף פארקויפן תרומה אלס חולין. לויט דער דעה פון רבי יהודה האבן די חכמים אים געקנס'ט אן אלגעמיינעם קנס - מען נעמט פון אים קיין שום מאכל נישט, אפילו וואסער און זאלץ. רבי שמעון מאכט א סייג און שטעלט אוועק אז דער איסור פאלט נאר אויף זאכן וואס האבן אין זיך א זיקה צו תרומות און מעשרות, און אזוי איז געפסק'נט געווארן די הלכה. מיר האבן אויך באהאנדלט די משמעות פון "מעשרות" אין זיינע רייד - וואס מיינט מעשר שני, און דעם מקור פון דעם טערמין "זיקה".