ערכין, פרק ט׳, משנה א׳. דער פרק הייבט אן א נייע ענין: שדה אחוזה, א פעלד אין ארץ ישראל וואס א מענטש האט אוועקפארקויפט צו א צווייטן. די תורה לאזט נישט צו אז אזא פעלד זאל אוועקגיין פאר אלע צייטן. ביים יובל קומט עס צוריק צו די פאמיליע וואס האט עס געיארשנט, און נאך פאר יובל קומט אן האט דער ערשטער בעל הבית א רעכט אויסצולייזן זיין פעלד פונעם קויפער. די פראגע מיט וואס אונזער משנה הייבט זיך אן איז א פראגע פון צייט: וויפיל דארף דער פארקויפער ווארטן נאכן מכר איידער ער מעג באנוצן דאס רעכט פון גאולה?
די צוויי יאר וואס מען מוז ווארטן
„המוכר את שדהו בשעת היובל“: א מענטש וואס פארקויפט אוועק זיין שדה אחוזה אין די צייט וואס דער יובל איז נוהג. אזא פארקויפער, זאגט די משנה, „אינו מותר לגאול“, האט נישט קיין רשות אויסצולייזן, „פחות משתי שנים“, אין ווייניגער ווי צוויי יאר. אין דער צייט איז דעם קויפערס האלט אויפן פעלד פעסט, און א פארלאנג עס צוריקצונעמען פארדעם האט אין גאנצן נישט קיין דין.
פון וואנעט קומט דאס? פון א פסוק וואס רעדט פונקט וועגן אזא מכר: „במספר שני תבואות ימכר לך“, לויטן חשבון פון די יארן פון תבואה זאל ער דיר פארקויפן. די תורה שרייבט דאס ווארט אין רבים, יארן פון תבואה, און א רבים אין זיין מינדסטן איז צוויי. דעריבער מוז דעם קויפער בלייבן צום ווייניגסטנס צוויי תבואה־יארן, און נאר ווען זיי זענען אריבער ווערט דעם פארקויפערס כח פון גאולה לעבעדיג.
וועלכע יארן ציילן
גיב אכטונג אויף וואס דער פסוק לייגט דעם טראפ: שני תבואות, צוויי יארן פון פירות. דער מאס איז נישט פשוט צוויי יאר אויפן לוח, נאר צוויי יאר אין וועלכע די ערד האט געקענט געבן א תבואה. די משנה נעמט דעריבער ארויס געוויסע יארן פונעם חשבון.
„היתה שנת שדפון וירקון“: אויב איינע פון די צוויי יארן איז געווען א יאר פון שדפון, ווען שטארקע ווינטן האבן געשלאגן דאס פעלד און די זאנגען קארן זענען געבליבן פוסט און האבן גארנישט געבראכט, אדער א יאר פון ירקון, ווען די היץ איז געווען אזוי גרויס אז די תבואה איז געל געווארן און אויסגעטרוקנט און האט נישט געגעבן קיין פרי, „או שביעית“, אדער עס איז געווען דאס שמיטה יאר, ווען עס איז אסור צו פארזייען תבואה, פירות און גרינסן אין ארץ ישראל, דאן „אינה עולה לו מן המנין“, ווערט דאס יאר נישט אריינגערעכנט. א יאר אין וועלכן די ערד האט נישט געקענט געבן, סיי צוליב דעם וועטער סיי צוליב דער קדושה פון שמיטה, איז נישט איינס פון די צוויי תבואה־יארן וואס די תורה האט געשטעלט.
יעצט ווייזט אונז די משנה דעם פארקערטן פאל. „נרה או הובירה“: דאס יאר איז געווען א געווענליכס, און דער קויפער האט איבערגעאקערט די ערד אבער האט גארנישט אריינגעזייט, אדער ער האט די ערד גאר איבערגעלאזט ליידיג אן אפילו זי צו איבעראקערן. אין דעם פאל, „עולה לו מן המנין“, ווערט אזא יאר יא אריינגערעכנט אין די צוויי. וואס די תורה האט געפאדערט איז יארן וואס זענען טויגליך צו טראגן א תבואה, און דאס יאר איז געווען אין גאנצן טויגליך דערצו. וואס דער קויפער האט נישט אויסגענוצט זיין געלעגנהייט איז זיין אייגענער פארלוסט, און דער פארקויפער בלייבט פארבאטן אויסצולייזן.
רבי אלעזר: דריי תבואות אין צוויי יאר
„רבי אלעזר אומר“, רבי אלעזר ברענגט א פאל: „מכרה לו לפני ראש השנה“, דער מכר איז פארגעקומען אין די טעג פונקט פאר ראש השנה, „והיא מלאה פירות“, בשעת די ערד איז געשטאנען פול מיט איר צייטיגע תבואה. אין אזא פאל, „הרי זה אוכל ממנה“, וועט דער קויפער נעמען פון יענעם פעלד „שלש תבואות לשתי שנים“, דריי תבואות אין א צייט פון בלויז צוויי יאר.
גיי נאך דעם סדר. דער מכר ווערט געמאכט אין די לעצטע טעג פונעם יאר, ווען די תבואה שטייט שוין אין פעלד, אלזא שניידט דער קויפער יענע תבואה און נעמט זי אין גאנצן. תיכף נאך ראש השנה זייט ער נאכאמאל און שניידט צום סוף פון יענעם יאר. נאכן קומענדיגן ראש השנה זייט ער א דריטן מאל און שניידט נאכאמאל. דריי תבואות זענען אריין אין זיינע הענט, און נאר דאן מעג דער פארקויפער אויסלייזן.
דער יסוד וואס ליגט דערונטער איז דער עיקר פון דער גאנצער משנה. וואס די תורה האט ארויפגעלייגט אויפן ערשטן בעל הבית איז א ווארטן פון צוויי פולע יארן, נישט קיין גרעניץ אויף די צאל תבואות וואס דער קויפער מעג אראפנעמען. דא האט דער קויפער אויפגעכאפט אן איבעריגע תבואה גלייך אינעם אנהייב, אבער יענער מציאה פארקירצט די צייט נישט אפילו מיט איין טאג. דער אמתער בעל הבית פון דער שדה אחוזה מוז נאך אלס לאזן אריבערגיין צוויי יארן פון תבואה איידער ער קען צוריקקויפן זיין פעלד.