דער הונדערט פינף און זיבעציגסטער "חדר" אין היכל היום־יום.
פרייטאג 16 אייר, 31 לעומר, 5703.
שיעורים: חומש, בהר, שישי, מיט פירוש רש"י.
תהלים, 16 אין חודש, מען זאגט קאפיטל ע"ט ביז און אריינגערעכנט קאפיטל פ"ב.
תניא, אין דעם טאג ענדיגט מען קאפיטל מ"ח. דער טעגליכער שיעור הייבט זיך אן אויף זייט 136 ביי די ווערטער "אך ידיעתו", און ענדיגט זיך ביים סוף פונעם קאפיטל.
דער טעגליכער פתגם אנטהאלט א הנהגה, און נאכדעם דעם פתגם. די הנהגה פארציילט דער אדמו"ר הריי"צ אזוי: "אאמו"ר [הרש"ב] כשהיה נוטל צפרניו היה מערב עמהם קיסם קודם השריפה" - ווען דער רבי רש"ב פלעגט שניידן זיינע נעגל, פלעגט ער אריינמישן א שטיקל האלץ אין פייער און זיי פארברענען אינאיינעם מיטן האלץ.
וואס איז דער באדייט דערפון? די גמרא אין מסכת נדה זאגט בנוגע פארברענען נעגל, אז די נעגל קענען שאטן א טראגעדיגע פרוי, דערפאר דארף מען אכטונג געבן אז זיי זאלן זיך נישט וואלגערן פריי. די גמרא זאגט אז ווער עס פארברענט זיינע נעגל ווערט אנגערופן א חסיד, און פארוואס? די תוספות דארט ערקלערן, אז א מענטש וואס פארברענט א טייל פון זיין קערפער וואס איז געוואקסן אין אים - עס איז דא אין דעם עפעס א סגולה'דיגע זאך וואס קען אים שאטן. קומט אויס אז דאס פארברענען די נעגל קען שאטן דעם מענטש אליין, און דאך טוט ער דאס כדי זיכער צו מאכן אז קיין אנדערער זאל נישט געשעדיגט ווערן, אז די טראגעדיגע פרוי זאל נישט געשעדיגט ווערן - און דערפאר ווערט ער אנגערופן א חסיד.
דערצו איז דא א ספר וואס דרינגט ארויס פון דער גמרא, אז דער גאנצער סגולה'דיגער ענין - אז פארברענען א טייל פונעם מענטשנ'ס קערפער קען אים שאטן - איז נאר ווען מען פארברענט די זאך אליין ווי עס איז, אבער אויב מען מישט אריין אין פייער נאך א זאך, ווערט בטל די סכנה און עס שאט אינגאנצן נישט. דער ספר "עצי עדן" אויף מסכת נזיר דרינגט דאס ארויס פון די ווערטער פון דער גמרא, אז דער נזיר, ווען ער האט געענדיגט זיין נזירות, פלעגט קומען אין בית המקדש, אפשערן די האר פון זיין קאפ און זיי פארברענען אונטערן טאפ אין דער לשכת הנזירים, און די גמרא זאגט אז פארן פארברענען די האר האט מען געדארפט ארויפגיסן אויף זיי א ביסל זופ - ווייל דארט האט ער געקאכט דעם קרבן וואס ער האט געברענגט, און עס איז דארט געווען זופ - און א ביסל דערפון האט מען גענומען, ארויפגעגאסן אויף די האר, און דערנאך פארברענט.
דער בעל "עצי עדן" ערקלערט דעם טעם דערפון: אויב מען פארברענט א טייל פונעם קערפער - אין דער גמרא רעדט זיך וועגן האר, און ביי אונז וועגן נעגל - און מען מישט אריין פארן פארברענען סיי וואספארא זאך, עס מאכט נישט אויס וואס, מאכט דאס בטל דעם ענין. און דאס איז וואס ווערט דא געזאגט אין דער טעגליכער הנהגה, אז דער רבי רש"ב פלעגט אריינמישן א שטיקל האלץ פארן פארברענען, און דורכדעם האט ער אויפגעטון אלע גוטע זאכן: סיי אז די טראגעדיגע פרוי זאל נישט געשעדיגט ווערן, און סיי אז דער מענטש אליין זאל נישט געשעדיגט ווערן.
נאכדעם קומט דער פתגם, וואס איז ערשינען אין א בריוו וואס דער אדמו"ר הריי"צ האט געשריבן 25 ניסן 5695. ער שילדערט דארט אז ער האט באגעגנט א חסיד וואס איז געווען אויף יחידות ביי זיין זיידן, דער רבי מהר"ש; ער האט אים באגעגנט דרייסיג יאר נאך יענער יחידות, און דער חסיד האט אים דאס פארציילט מיט אזא גרויסער התלהבות ווי גלייך ער וואלט ערשט נעכטן ארויס פון דער יחידות. דער אדמו"ר הריי"צ איז דארט זייער מאריך צו שילדערן דעם אופן פון זיין עבודה מיט דער אנווייזונג וואס ער האט באקומען.
לאמיר אריינקוקן אינעם טעקסט. דער מקור איז אין אידיש, און מיר וועלן עס טיילווייז איבערזעצן: "אאזמו"ר [הרבי מהר"ש] אמר לחסיד ר' אליהו אבעלער" - רבי אליהו, וואס איז געקומען פון דעם ארט וואס הייסט "אבעלע", און דערפאר האט מען אים גערופן "רבי אליהו אבלר". פריער שילדערט דער אדמו"ר הריי"צ ווער רבי אליהו איז געווען: "איש פשוט מצד כשרונותיו וידיעותיו", א ביזנעסמאן וואס איז נישט געווען באזונדער טאלאנטירט און איז געווען זייער פשוט אין זיינע כשרונות און אין זיינע ידיעות. "כשנכנס אליו ליחידות" צום רבי'ן מהר"ש.
ווען ער איז אריין צו אים אויף יחידות, זאגט אים דער רבי מהר"ש: "אליהו, אני מקנא בך". דער חסיד שילדערט נאכדעם וויפיל ער האט זיך געשעמט פון דעם אויסדרוק, און ער האט זיך אפילו געשעמט דאס צו פארציילן - כביכול, וואס הייסט דער רבי איז מיר מקנא? אבער אזוי האט דער רבי אים געזאגט.
און אין וואס איז אים דער רבי מקנא? אזוי זאגט ער אים: "נוסע הנך ליריד, נפגש עם אנשים רבים" דו פארסט אויף ירידים און מארקן, דו דרייסט זיך מיט דיינע געשעפטן אין אלע ערליי ערטער און באגעגנסט אסאך מענטשן, "וכאשר תוך כדי העסק הנך שח עם הזולת אודות ענין יהודי, 'ווארט' [=משהו] מ"עין יעקב", ומעורר אודות לימוד נגלה וחסידות - נוצר מכך שמחה למעלה" און אינמיטן דעם געשעפט, ווען דו קויפסט און פארקויפסט, שמועסט דו זיך צוזאם מיטן איד וואס דו האסט באגעגנט וועגן א אידישן ענין, און דו חזר'סט איבער פאר אים א ווארט וואס דו האסט געהערט אין "עין יעקב" [די אגדה שטיקלעך פון דער גמרא, וואס זענען צוזאמענגענומען געווארן דורך רבי יעקב אבן חביב], וואס ער פלעגט לערנען. און ווען דו חזר'סט איבער א ווארט וואס דו האסט געהערט אין "עין יעקב", דערוועקסטו יענעם איד אז ער זאל קובע זיין א שיעור אין לימוד הנגלה און אין לימוד החסידות.
פון דעם ווערט געמאכט א זייער גרויסע שמחה אויבן. און דערפאר זאגט אים דער רבי: איך בין דיר מקנא, וואס דו מאכסט א שמחה אויבן יעדעס מאל וואס דו ביסט אין מארק. "ואת דמי ה"תווך" משלם הקב"ה בבני חיי ומזוני. וככל שהשוק גדול יותר, יותר עבודה - כך הפרנסה גדלה" - דער הקדוש-ברוך-הוא האט הנאה פון דעם וואס דו האסט דערוועקט די אידן צום לערנען אינעם מארק, און דערפאר באצאלט ער דיר שדכנות-געלט, מיט קינדער, געזונט און פרנסה. און ווי גרעסער דער מארק איז, אלס גרעסער איז די עבודה, און ממילא ווערט אויך גרעסער די פרנסה.
און ווי ער האט פריער געזאגט, אז ער האט אים באגעגנט נאך דרייסיג יאר - שילדערט ער וואס דער חסיד האט געטאן אין די דרייסיג יאר: פילע הונדערטער אידן האט ער אריינגעבלאזן אין זיי א רוח חיים, און הונדערטער אידן האבן אנגעהויבן שיעורים אין גמרא און חסידות אא"וו, אלס רעזולטאט פון זיין ארבעט און זיין השפעה, פון יענעם ווארט וואס ער האט געהערט פונעם רבי'ן מהר"ש אין יחידות.
און דער רמז צום יד החזקה פונעם רמב"ם: אין די לעצטע טעג האבן מיר אנגעהויבן די רמזים צום ספר קרבנות אינעם רמב"ם. דעם 14טן האבן מיר געהאט דעם רמז צו הלכות קרבן פסח, דעם 15טן דעם רמז אין הלכות חגיגה, און היינט דעם רמז אין הלכות בכורות. אינעם רמב"ם זענען אריינגערעכנט געווארן אין הלכות בכורות אויך הלכות מעשר - די לעצטע דריי קאפיטלען פון הלכות בכורות באשעפטיגן זיך מיט די דינים פון מעשר בהמה און דעם גאנצן סדר פון מעשר. און ביי מעשר, ווי באקאנט, האבן די חכמים געזאגט אין דער גמרא: "עשר בשביל שתתעשר" - די דאזיגע מצוה ברענגט דעם מענטש א גרויסע פילקייט פון עשירות און פרנסה.
דא גיט דער רבי, אין דער דאזיגער יחידות, דעם וועג און דעם כלי וויאזוי דער הקדוש-ברוך-הוא וועט דיר באצאלן אסאך שדכנות-געלט - אז עס זאל זיין פרנסה בהרחבה און א גרויסע עשירות - און דאס איז אין דעם ענין פון פארבינדן אידן צום אויבערשטן. ווייל אזוי ווי ביי מעשר, וואס מען נעמט דעם טייל וואס גייט ארויס פון די סטאדע און מען הייבט עס אויף און מען זאגט "העשירי קודש לה'", אזוי אויך ווען דו פארבינדסט א איד צום הקדוש-ברוך-הוא, באצאלט דיר דער הקדוש-ברוך-הוא ברווח דאס שדכנות-געלט.